Artikel

Noord-Brabant, bakermat van circulair beton

Op 10 oktober, de dag van de duurzaamheid, vond het eerste landelijk congres BouwCirculair plaats in het provinciehuis in ’s-Hertogenbosch met als onderwerp circulariteit in de bouw. Deze keuze voor Noord-Brabant was geen toeval, maar heeft te maken met de rol die deze provincie speelt op het gebied van hoogwaardig hergebruik van bouw- en sloopafval en ook bij de totstandkoming van regionale grondstofketens voor beton. Een gesprek met Johan van den Hout, gedeputeerde Natuur, Water en Milieu voor de provincie Noord-Brabant.  

Noord-Brabant is één van de provincies met aanzienlijke zandvoorraden. Vooral ook beton- en metselzand, belangrijke bestanddelen van beton. Al in de jaren 80 van de vorige eeuw had het Rijk in de gaten dat het belangrijk was om de leveringszekerheid van beton- en metselzand goed te borgen. Om die reden werden toen, samen met de provincies die zandvoorraden hebben, de structuurschema’s oppervlakte delfstoffen (SOD I en II) opgesteld. Een groot deel van het Nederlandse beton wordt dus gemaakt met Brabants zand.


Wat heeft
Noord-Brabant met circulariteit in beton?

Van den Hout: "In het SOD II hebben wij als provincie al bedongen dat zandwinning niet ongelimiteerd mag plaatsvinden om te voorkomen dat het landschap op grote schaal zou worden aangetast. Veranderingen als gevolg van ontgrondingsactiviteiten zijn immers onomkeerbaar. Daarom hebben we hierin aangestuurd op de inzet van alternatieve materialen, zoals ontzilt zeezand en secundaire bouwstoffen uit bouw- en sloopafval: beton- en metselgranulaat."


Rond 1980 werdeen stortverbod voor bouw- en sloopafval ingesteld en werden puinbrekers in stelling gebracht om steenachtige fracties te breken tot beton- en metselwerkgranulaat. Dit hoogwaardige materiaal is lange tijd gebruikt als funderingsmateriaal in de wegenbouw. Maar nu begint de afzet van granulaat te stagneren. De laatste jaren worden weinig wegen aangelegd en voor onderhoudswerkzaamheden wordt meestal geen nieuw funderingsmateriaal gebruikt. Van den Hout: "We zagen bovendien met lede ogen aan dat het granulaat een laagwaardige functie kreeg als ophoogmateriaal en zijn er tegen in actie gekomen.Wij zien liever dat de granulaten hoogwaardig werden gebruikt voor de productie van beton. Daarmee maken we de grondstofketen voor beton circulair."


De Rijksoverheid bleek niet direct te bewegen om er iets tegen te doen, daarom ging de  provincie Noord-Brabant zelf aan de slag om het tij te keren. Van den Hout: ‘Dat was nog wel even zoeken, want hoe beïnvloed je de markt op de juiste manier? Opdrachtgevers voor grote infrastructurele werken waarbij beton wordt toegepast bleken een geschikt  startpunt: dus Rijkswaterstaat, provinciesen natuurlijk de gemeenten in Nederland.Samen met bureau de Kok en partners zijn we een traject gestart om met de vijf grote gemeenten in Noord-Brabant te komen tot regionale overlegstructuren waarin alle schakels van de grondstofketen van beton zijn vertegenwoordigd.Ik hoop dat uiteindelijk ook alle kleinere gemeenten, alle grote opdrachtgevers voor bouwwerken en natuurlijk ook de onderwijsinstellingen hierin zullen meedoen."


Welke circulaire doelen heeft
Noord-Brabant?

In de uitvoeringsagenda van het Provinciaal Milieu en Water Plan (PMWP) staan concrete acties die al in deze bestuursperiode bij kunnen dragen aan meer circulariteit in de bouw.Daarbij gaat het niet alleen over beton. Het concept ‘circulair bouwen’ beoogt bijvoorbeeld alle materialen die in een gemeente vrijkomen bij de sloop van gebouwen, in diezelfde gemeente te hergebruiken. Dus geen reststromen meer. Verder streeft de provincie ernaar om circulair beton in te zetten waar het mag en waar het technisch verantwoord is.In niet-kritische toepassingen zou bijvoorbeeld een deel van de primaire grondstoffen kunnen worden vervangen door betongranulaat.


Welke concrete acties heeft Brabant al
ondernomen?

Van den Hout: "In de eerste plaats willen we komen tot nieuwe aanbestedingsvormen, waarmee we kunnen sturen op het gebruik van circulair beton.Het aanpassen van de algemene bestekvoorwaarden is daarvoor niet genoeg. We moeten bij aanbestedingen ook durven afstappen van de traditionele verhouding tussen opdrachtgever en aannemer." De provincie toetst verder haar inkoopbeleid en -activiteiten in het licht van de circulaire economie-ambities.  


Wat
houdt het Brabantse Betonconvenant in?

De regionale betonketenoverleggen zijn gestart in de vijf ‘Brabantstad-steden: Helmond, Eindhoven, Breda, Tilburg ens-Hertogenbosch. Van den Hout: "Het leek ons dan ook een logische stap om dit jaar met elkaar het Brabantse Betonakkoord te sluiten. Doel hiervan is om te komen tot een uniform aanbestedingsniveau in onze provincie. Dit geeft duidelijkheid aan alle marktpartijen en komt de inzet van circulair beton ten goede." 



Dit artikel komt uit BouwCirculair

Deel dit artikel