Hoe maak je als fabrikant de circulariteit van je product inzichtelijk?

Tekst: Mark Bos 

Om circulariteit kun je niet meer heen. Afval moet opnieuw worden ingezet in het productieproces om het grondstoffentekort op te vangen en de CO2-uitstoot naar beneden te brengen. De lineaire productieketen moet een circulaire worden. Avalite is zelf geen producent, maar zit bij de openbare straatverlichting als importeur in het midden van de keten.  

Nick Hommen, directeur bij Avalite, ziet dat men aan zowel de vraag- als aanbodzijde op de goede weg is, maar dat circulariteit nog geen gemeengoed is. Idealiter trekt de keten samen op om circulariteit breed in te voeren, maar volgens Hommen staat dat in de Nederlandse lichtsector nog in de kinderschoenen. "Ik zie daar nog niet echte kruisbestuiving, anders dan dat er misschien wat testtrajecten zijn geweest om circulair aan te besteden. De eindgebruiker is vooral bezig om circulariteit een plek te geven: wat zijn de standaarden en hoe weeg ik dat dan."

Fabrikanten pakken zelfstandig dingen op en dat stemt Hommen positief. "We moeten ook niet te veel voor de industrie bepalen hoe ze dat moeten doen. Dat lijkt me een rem op innovatie. Als importeur stimuleren we de fabrikant wel om te documenteren, zodat de eindgebruiker een vergelijking kan maken. Want dat gebeurt nog te weinig."

Fase 1: de grondstoffen 

Hommen benoemt vijf fasen waarin de fabrikant circulariteit beter inzichtelijk kan maken. “Vijf fasen die je kunt documenteren in een levenscyclusanalyse of een CO2-footprint. Grondstoffen is de eerste: minder grondstoffen gebruiken, daar is wel ontwikkeling in. Heel plat is het nog steeds wel dat hoe efficiënter de led wordt, hoe minder grondstoffen je nodig hebt om tot prestaties te komen."

"Daarnaast zijn er ook veel initiateven om andere materialen voor voornamelijk de body van de armaturen  te gebruiken. Bijvoorbeeld polymeren in plaats van aluminium. Dat levert per kilo een veel lagere CO2 footprint op en gaat net zo lang mee. Vanuit de LCA’s van onze fabrikanten blijkt dat, afhankelijk van het product, tussen de 50 en 80 procent van de CO2 footprint in de body zit."

"Maar ik ken ook fabrikanten die hun aluminium 100 procent hergebruiken als grondstof. We hebben wel geregeld dat als we aluminium inkopen, dit van gerecycled materiaal is. Dat zie je bij masten veel, maar ook bij armaturenfabrikanten neemt dat toe. In fase één is het meest te winnen."

Fase 2: productie en design 

Hommen is zelf veel bezig met retrofit. "De behuizingen van armaturen zijn zo degelijk gemaakt, die kunnen zo nog tot tien tot vijftien jaar verder als je het binnenwerk vervangt. Dat is eigenlijk de kortste klap." Hij geeft aan dat bij nieuwe productie daarom diezelfde robuustheid gewaarborgd moet worden en te ‘retrofitten' is. "Zodat de nieuw ingezette grondstoffen ook weer een maximale levensduur hebben. En dat componenten die tussentijds vervangen moeten worden, makkelijk te plaatsen zijn."

Als Hommen naar zijn eigen merken kijkt, merkt hij twee ontwikkelingen op. "Dat zijn in toenemende mate open producten. Je bent niet gebonden aan de fabrikant, je kunt een armatuur upgraden of vervangen met alle merken die zich daaraan conformeren omdat alle componenten op dezelfde maatvoering zijn gebouwd."

Ook 'toolless' upgraden draagt bij aan die openheid. "Bij sommige armaturen komt er geen schroevendraaier meer aan te pas, alle draadjes zijn 'stekkerbaar', alle toegangs- en andere elementen zijn met clips bevestigd, dat is flexibeler en sneller te upgraden."

Fase 3 en 4: transport en verbruik 

In de transportfase heeft de coronacrisis de circulariteit een handje geholpen. "China was slecht qua transport en leverbaarheid, dus de controle moest terug via bijvoorbeeld lokale productie, ook van componenten. Om weer meer grip op de toeleveringsketen te hebben."

In de verbruiksfase heeft Avalite weinig invloed, anders dan de mogelijkheden die ze in het aangeleverde ontwerp hiervoor bieden: "Dat alles zo is ontworpen dat het makkelijk is te upgraden en je daar als gebruiker gebruik van kunt maken om de levensduur van het product te verlengen.” 

Fase 5: voorkomen van afval 

In de vijfde fase van de levenscyclus van een product moet via hergebruik of recyclen van afval weer een grondstof gemaakt worden. Als met name fase 1 en 2 goed geregeld zijn, kan hier de cirkel rond gemaakt worden met makkelijk te demonteren en recyclebaar materiaal.  

In de nieuwe generatie armaturen van de leveranciers van Avalite heeft iedere fabrikant wel op zijn eigen manier invulling gegeven aan circulariteit in de vijf benoemde fasen. "De een is in het ene element iets verder, de ander documenteert beter, maar allemaal zijn ze bezig met het makkelijker 'upgradable' maken en met het materiaalgebruik. Het is goed te zien dat dit gebeurt."

Avalite
Best
0499 - 365409
www.avalite.nl