Spelen in de zon vraagt om slimme ontwerpkeuzes

maandag 30 juni 2025

Steeds vaker staat hitte centraal in het ontwerp van de openbare ruimte. Toch is schaduw niet altijd het antwoord: ook volop zonlicht kan bijdragen aan een aantrekkelijke speelplek. Mits goed doordacht ingericht, biedt een zonnige speelomgeving volop kansen voor spel, ontmoeting en gezondheid.

Vitamine D en actief buitenspelen

Zonlicht speelt een belangrijke rol in de lichamelijke en mentale ontwikkeling van kinderen. Het stimuleert de aanmaak van vitamine D en nodigt uit tot actief buitenspelen. Zeker in het voorjaar en najaar, als de zon minder fel is, zijn open, zonrijke speelplekken juist wenselijk. “Kinderen willen ontdekken, rennen, klimmen. Zonlicht draagt bij aan die spelbeleving”, aldus een ontwerper van Speeltotaal, specialist in speelomgevingen.

Ontwerp met bewust gebruik van zon

In plaats van volledige beschaduwing draait het bij zonvriendelijke speelplekken om balans. Door slim gebruik te maken van ligging, materiaal en inrichting kan een speelplek juist profiteren van zonlicht, zonder oncomfortabel of onveilig te worden. Zo worden in veel ontwerpen de warmste delen van de dag gemeden door zitplekken en toestellen niet pal op het zuiden te oriënteren. Of er wordt gekozen voor natuurlijke materialen die minder snel opwarmen dan metaal of donker kunststof.

Een voorbeeld is een recent gerealiseerde speelplek in Emmeloord, waar speeltoestellen juist in een open veld zijn geplaatst. Het ontwerp maakt gebruik van lichte kleuren, speelaanleidingen op gras en bewust géén overkapping. “Hier willen we kinderen juist laten genieten van zon en ruimte”, zegt de betrokken ontwerper. “Met voldoende afwisseling in ondergrond, en bankjes met rugleuning, blijft het ook comfortabel.”

Zon als ontwerpuitgangspunt

Bij het ontwerpen van speelplekken waar zon een bewuste rol speelt, zijn de volgende aspecten belangrijk:

oriëntatie van toestellen en zitplekken op de ochtend- en middagzon
materialen met lage warmteopname, zoals hout of rubber
ruimte voor dynamisch spel zoals rennen, fietsen en ballenspelen
voldoende afwisseling: naast zon ook plekken voor tijdelijke schaduw
zachte overgangen tussen zon- en schaduwzones voor thermisch comfort

Geen eenheidsoplossing

Een goede speelplek houdt rekening met het lokale klimaat, gebruiksmomenten én wensen van de buurt. Waar in versteende binnensteden vaak wordt gezocht naar verkoeling, kunnen juist open, zonnige speelplekken waardevol zijn in parken, buitenwijken of bij scholen. Daar kan zonlicht bijdragen aan een hogere gebruiksintensiteit en een prettige speelervaring – mits zorgvuldig ontworpen.

Met het veranderende klimaat verandert ook het denken over spelen. Niet alleen beschutting tegen hitte, maar ook het benutten van zonneschijn wordt een volwaardig onderdeel van ontwerpkeuzes.

Dit artikel verscheen eerder bij Kenniscentrum Sport en Bewegen