Voor iedere fiets een plek in het rek

vrijdag 15 september 2023

E-bikes, fietsen met kratten voor of achter, fatbikes, bakfietsen, fietsen met dikke banden: een steeds grotere diversiteit aan rijwielen kleurt ons straatbeeld. Op de plaats van aankomst moeten die allemaal gestald kunnen worden, het liefst veilig, snel en comfortabel. Een flinke uitdaging voor bijvoorbeeld gemeenten en stations. Om hen daarbij te helpen kreeg FietsParKeur, het keurmerk voor fietsparkeersystemen, een update. We spraken Caspar Muysert en Feiko Withagen, respectievelijk namens NS en de producenten actief binnen FietsParKeur, over nut een noodzaak.

De Stichting FietsParKeur wil met haar keurmerk zorgdragen voor veilige, prettige en duurzame fietsparkeervoorzieningen. Om dat te borgen wordt bij de aanschaf van fietsenrekken in de aanbesteding vaak om het keurmerk gevraagd. “Dat is gemakkelijk voor gemeenten, je hoeft niet zelf een programma van eisen op te stellen. Hooguit komt een gemeente dan met aanvullende eisen, bijvoorbeeld plafondhoogte, maar FietsParKeur is wel de basis”, legt Feiko Withagen, ontwerper van fietsparkeersystemen bij producent VelopA, het principe uit. “Het vroegere basiskeurmerk was plat gezegd voor grote en kleine stadsfietsen, die moesten passen, veilig en stabiel staan.”

Withagen maakt deel uit van het College van Deskundigen van FietsParKeur: “Dat is een gemêleerde groep van circa tien personen met onder andere de NS, ProRail, gemeenten, producenten, onafhankelijke adviesorganisaties en ook de Fietsersbond”, vertelt Withagen. “We stellen de normen en eisen voor de rekken op.”

Ook Caspar Muysert, productadviseur bewaakte fietsenstallingen binnen de NS, praat en keurt mee in die groep. Het keurmerk was aan een update toe, legt hij uit. Enerzijds door de groei van het aantal fietsers. “Het ligt een beetje aan welke locatie, maar gemiddeld komt tussen de 40 en 65 procent van de treinreizigers op de fiets naar het station. Dat is de afgelopen jaren flink gegroeid en zal alleen nog maar toenemen.” Die druk op de ruimte in de stallingen is nog groter geworden door de opkomst van de buitenmodelfietsen: de fietsen met allerlei soorten kratjes, met dikkere banden, zwaardere fietsen zoals de e-bike, maar ook fatbikes en scooters.”

Compact en meer ruimte

“Een fiets met een krat aan de voorkant in een regulier rek neemt vier plaatsen in beslag, aan beide kanten ernaast en er tegenover kan geen andere fiets meer staan”, geeft Muysert een voorbeeld. De toename van zwaardere fietsen maakt het parkeren in een etagerek ook niet eenvoudiger. “Dubbellaags is met zwaardere fietsen niet praktisch, dus daar is innovatie van de schuifsystemen belangrijk.”

Bij FietsParKeur stelden ze vast dat er steeds vaker aanvullende eisen kwamen op het keurmerk. De oude criteria volstonden niet meer. Het moet compact, terwijl sommige fietsen juist meer ruimte nodig hebben, daar moest een balans gevonden worden. De kwaliteit is daarbij het voornaamste wapen om fietsers de stalling in te krijgen, zegt Withagen. “In zooi parkeert niemand zijn fiets, dus met die kwaliteit kun je het gebruik stimuleren.”

Kwaliteit

“Het keurmerk helpt ons vooral met de kwaliteit”, beaamt Muysert. “Goed werkende en begrijpelijke rekken zorgen dat de reizigersflow op gang blijft, ons voornaamst doel. Wij willen natuurlijk het liefst dat iedere buitenmodelfiets eigen plekje heeft, maar daar is de ruimte te beperkt voor.”

Withagen: “En als fabrikant zoek je daar een oplossing voor: hoe krijg ik de fietsen naast elkaar. Hoe kan ik ouderen helpen de fiets in die hoge klem te zetten en wel voldoen aan de minimale hoogteverschillen. En dat ze ook nog goed staan. Nieuwe uitdagingen dus om specifiek na te denken over geschiktheid voor verschillende doelgroepen.”

Aanpassingen

Het keurmerk kreeg een update. “Er zijn binnen het keurmerk basiseisen waar alle rekken aan moeten voldoen. Daarnaast zijn er keuzecriteria waar fabrikanten hun producten aanvullend voor kunnen laten certificeren”, vertelt Withagen “Je kunt bijvoorbeeld een rek laten testen voor kratfietsen en dan krijg je daar een deelcertificaat voor. Dat kan ook voor senioren, bijvoorbeeld qua tilhoogte.”

Muysert is er blij mee: “In het systeem van FietsParKeur kun je nu zeggen, ik wil een rek dat geschikt is voor bepaalde fietsen. En dan haalt hij alleen de parkeersystemen op van leveranciers die aan die eisen voldoen.”

Hoewel de verscherpte eisen het ontwerpen pittiger maken, is ook Withagen positief over het aangepaste keurmerk. “De nieuwe normen zijn kritischer. Waar de klem vroeger 4,5 cm breed was, is die nu 5,5 cm om stabiel te kunnen stallen. Een groot verschil, een uitdaging om ook een smalle band daarin stabiel te kunnen stallen. En de fiets is vaak zwaarder, maar de bedieningskracht die iemand mag leveren, is juist verlaagd. Allemaal spanningsvelden, dat maakt het pittiger.”

“Maar het is wel terecht dat die normen er zijn. Het gaat erom dat de eindgebruiker de fiets makkelijker weg kan zetten. Daar valt of staat alles mee, alleen dan gaat de eindgebruiker een rek gebruiken. De standaard gaat omhoog en alle rekken worden beter voor iedereen die zich laat certificeren.”