Waarom toegankelijkheid van de openbare ruimte een uitdaging is

Toegankelijkheid is een breed en gespecialiseerd vakgebied. Door de vergrijzing krijgt u als professional in de openbare ruimte met steeds meer aspecten ervan te maken. Bovendien zorgt het beleid om mensen langer thuis te laten wonen ervoor, dat degenen die meer hulp behoeven en/of een beperking hebben niet langer geconcentreerd op bepaalde plekken wonen, doch zich in alle delen van de wijken bevinden. Daarop is onze samenleving nog niet ingericht.

Voor u als professional die zich bezighoudt met de inrichting van de openbare ruimte, blijkt de uitdaging om alle aspecten van toegankelijkheid mee te nemen, soms zeer groot. En dat is begrijpelijk.

Versnipperd

Was tot voor kort al veel van de behoefte ingevuld als u ervoor koos om in een wijk het gebied rondom een buurtcentrum en verzorgingshuis en de route naar het winkelcentrum extra aandacht te geven, nu is dat niet meer toereikend. De mensen met een beperking wonen versnipperd door de wijk, waardoor op veel meer plaatsen behoefte is aan een toegankelijke leefomgeving.

Om uw uitdaging overzichtelijk te maken, helpt het om van gebruikers te vernemen wat zij ervaren. U ontdekt dan waar het knelt en wat beter kan.  Wat wij in de praktijk zien, is dat in elke gemeente geprobeerd wordt om ervaringsdeskundigen te betrekken bij gesprekken over de inrichting van de openbare ruimte of openbare gebouwen. De valkuil die in deze aanpak schuilt, is dat u zich vooral richt op hun ervaringen 'omdat zij het wel zullen weten'. Dat doen ze ook, maar ieder vanuit hun eigen handicap. Dat is waardevol, maar uw taak is breder.

Als professional ligt bij u de taak om te zorgen dat u alle aspecten van toegankelijkheid afdekt. Dat betekent dat u zorg draagt dat alle beperkingen worden meegenomen en u tevens zorgt dat waar ze elkaar soms een beetje in de weg zitten, u een afgewogen beslissing kunt nemen.

Onlangs opgeleverd in IJmuiden. Rolstoelers en rollatorgebruikers kunnen alleen over het fietspad, zeker als er auto's geparkeerd staan.

Voorbeeld

Een voorbeeld om duidelijk te maken wat er kan spelen. In een gemeente werd een plein opnieuw ingericht. Men wilde geleidelijnen aanbrengen voor de blinden en slechtzienden, zorgen dat er zo min mogelijk hoogteverschillen in werden aangebracht om het de stok-, rolstoel- en rollatorgebruikers (en ouders met kinderwagens) makkelijker te maken, herkenbaarheid creëren voor mensen met dementie en concentratieproblemen, rekening houden met geluidsaspecten, enzovoorts.

Bij de uitwerking bleek dat de geleidelijnen zo waren gesitueerd dat ze voor de rollator- en rolstoelgebruikers problemen opleverden. Zij werden gedwongen te ver buiten de looproute te gaan rijden en kwamen daardoor te dicht op het fietsverkeer langs de randen van het plein terecht. En de gemarkeerde vlakken voor het parkeren van brommers en fietsen bleken op sommige plekken het zicht van rolstoelers te beperken bij het oversteken.  De gehandicaptenparkeerplaatsen hadden een plek gekregen die veilig uitstappen onmogelijk maakte. En last but not least: toen de leverancier kwam om de bomen te plaatsen, bleek dat die bomen op enkele plekken de geleidelijnen zouden doorkruisen.

Uitdaging

In bovenstaande case ontdekt u dat de vele aspecten van toegankelijkheid een uitdaging vormen. En dan hebben we het nog niet gehad over de juridische aspecten van toegankelijkheid. Want daarvan zijn de meeste ervaringsdeskundigen niet op de hoogte, maar wordt wel van u als professional verwacht dat u die afdekt. De gemeente wil immers geen aansprakelijkheidsrisico's  lopen of onnodig imagoverlies lijden.  Alle reden om u te verdiepen in het samenspel van al die aspecten en u die eigen te maken.

Dit artikel verscheen in Straatbeeld 2 van 2018. Het magazine is zeer binnenkort online te lezen in onze bibliotheek.

Auteur: Denise A.M. Janmaat, directeur Nederlands Instituut voor Toegankelijkheid