Bewegingssensoren laten gemeente Helmond maximaal besparen

Tekst: Laura Vliek 

Vraag en aanbod. De sensoren waar ze in Helmond mee werken, merken het wanneer personen, fietsers of auto’s in de buurt zijn. “De sensor zorgt er dan voor dat de armatuur op het juiste niveau komt te branden”, legt Groote uit. “Wanneer die geen beweging in de straat waarneemt, gaat de verlichtingssterkte naar tien procent. Hier besparen we ontzettend veel energie mee.” 

“Wat extra mooi is aan dit systeem, is dat de sensoren ook de volgende twee lichtmasten aansturen. Hierdoor staat de verlichting al op het goede niveau voordat de gebruikers er zijn. Uiteindelijk gaat het erom dat we met deze bewegingssensoren energie kunnen besparen, zonder dat dit ten koste gaat van sociale - en verkeersveiligheid.” 

Van pilot naar toepassing in elk project 

Groote neemt een stap terug naar de eerste pilot in 2013 om uit te leggen hoe deze slimme innovatie in Helmond tot stand kwam. “We kozen toen voor een fietspad. Dit is typisch een locatie waar je gemiddeld genomen tot een bepaalde tijd in de avond verkeer hebt en waarna het vervolgens een aantal uren heel rustig is: na elf uur ’s avonds komt er nog een enkele fietser langs, maar dat is het dan ook.” Op momenten dat er geen verkeer is, werd de verlichting op tien procent van de sterkte gezet. Groote: “Als je dit vergelijkt met vroeger, toen de verlichting ook op volle sterkte brandde wanneer er urenlang geen verkeer langskwam, is dat natuurlijk een enorme besparing op energie en CO2-uitstoot.” 

Als tweede stap in de pilot koos Helmond voor een doorgaande weg gepakt. “Daar zitten de hogere vermogens. Dit was wel een grotere uitdaging, omdat daar vrijwel altijd verkeer overheen komt. De besparing was dan ook gemiddeld minder groot dan in een woonwijk.”  

De resultaten van de pilots bevielen dermate goed, dat Helmond besloot om de sensoren bij elk vernieuwingsproject toe te passen. “We zitten inmiddels op achtduizend bewegingssensoren, op een lichtpuntareaal van 25.000", telt Groote. “Een derde is dus al verlicht op deze manier. Het plan is om over vijftien jaar alle openbare verlichting te hebben voorzien van sensoren.” 

Andere slimme toepassingen in smart city Helmond 

Naast smart lighting-oplossingen, past de gemeente ook andere slimme oplossingen toe in de openbare ruimte. “Denk bijvoorbeeld aan slimme oplossingen bij VRI’s”, vertelt Groote. “Hier zit een slimme oplossing in verwerkt die ervoor zorgt dat vrachtwagens eerder groen krijgen dan ander gemotoriseerd verkeer. Op deze manier heb je zo kort mogelijk vrachtverkeer door de stad rijden.” 

Ook voor ambulances en brandweer is er een voorrangsmoment bij verkeerslichten. “De volgende stap is dat we dit ook kunnen koppelen aan de verlichting. Verder werkt het systeem pas écht goed als je alle armaturen met een sensor hebt uitgerust, omdat je van tevoren niet weet waar het nodig is. Dus dat is iets waar we de komende jaren hard aan werken.” 

In de armaturen die in de gemeente Helmond gebruikt worden, zit nog een extra slimmigheid. “Het is namelijk zo dat al onze armaturen meer licht kunnen geven dan strikt noodzakelijk voor het juiste verlichtingsniveau”, legt Groote uit. “Zo staat in een woonstraat, waar we een P5-norm hanteren, bijvoorbeeld het armatuur standaard op maar op zestig procent. Maar als er bijvoorbeeld een ambulance nadert, kunnen we de armatuur ook naar honderd procent zetten, dus dan krijgt het nog een lichtniveau erbij.” 

Ook op locaties waar aan de weg gewerkt wordt, is dit systeem heel handig, vervolgt Groote. “Vroeger werkte men op dergelijke locaties met enorme schijnwerpers op dieselgeneratoren. Met dit systeem kunnen we de verlichting maximaal laten branden op het moment dat ze aan het werk zijn. Zodra ze klaar zijn, dimmen we de verlichting weer.” 

Oproep aan gemeenten 

Wat Groote betreft, zou het mooi zijn als meerdere gemeenten met dit systeem gaan werken: om zo én aan het juiste verlichtingsniveau te kunnen voldoen, maar wél met maximale energiebesparing. “In mijn optiek is het sowieso een gegeven dat wanneer je maximaal energie wilt besparen, dit echt enkel met bewegingssensoren kan.” Zijn advies is dan ook om ‘gewoon’ te beginnen. “Als je dit systeem toepast, ga je vanzelf de voordelen zien.” 

Het mag dus duidelijk zijn dat de bewegingssensoren in de armaturen goed bevallen. “Het verlichtingsniveau wordt gewoon gehaald en er wordt ook nog eens maximaal bespaard op energie. Met de ledverlichting die we al toepasten bespaarden we al zo’n veertig procent en met de bewegingssensoren in de armaturen besparen we, afhankelijk van de locatie, nog eens twintig tot dertig procent extra. Verder is het heel fijn om het goede voorbeeld te kunnen geven aan andere gemeenten”, besluit Groote. 

Dit artikel is afkomstig uit het Technisch Vakblad Openbare Verlichting van de branchevereniging OVLNL. Dit magazine verschijnt vier keer jaar en is hier te lezen.