In Singelpark Oldenzaal komen middeleeuwse stadsgeschiedenis en klimaatadaptatie samen

Het Singelpark vindt zijn oorsprong in het Masterplan Binnenstad, waarin het zichtbaar maken van verdwenen verdedigingswerken centraal staat. “Dat doen we door de oude stadsgracht en de stadsmuur weer ‘beleefbaar’ te maken”, zegt projectleider Sharmain Monnikhof. “Oldenzaal heeft haar historische stratenpatroon nog, maar van poorten en verdedigingswerken is niets meer zichtbaar. Tegelijk groeit de noodzaak om regenwater af te koppelen en hitte te beperken. Het Singelpark koppelt erfgoedherstel daarom aan een klimaatbuffer rondom de binnenstad.”

Water vasthouden, geschiedenis terugbrengen

In dit eerste deel komen die functies letterlijk samen in het ontwerp. Het Singelpark volgt de oude stadslijn en vertaalt die naar een nieuw landschappelijk systeem. “Wadi’s verwijzen naar de vroegere gracht, een doorlopende muurlijn markeert de historische stadsmuur. Het walpad vormt een nieuwe route die bewoners en bezoekers langs die grens voert.”

De wadi’s spelen daarin een zichtbare én functionele rol. “Het is een wadi in ontwerp en functie”, licht beleidsadviseur Jeroen Buitenweg toe. “Sommige liggen direct tegen een muur aan. Zo laat je mensen ervaren waar ooit het water tegen de stadsmuur klotste.”

Onder een parkeerterrein ligt bovendien een slimme waterberging die inspeelt op weersinformatie. Bij voorspelde regen wordt de bak gecontroleerd leeggelaten; bij droogte blijft hij gevuld als buffer voor het groen in de omgeving. Daarmee voorkomt het systeem wateroverlast én ondersteunt het de beplanting.

“Een bui kan soms honderd meter naast de bak vallen en de bak alsnog onnodig laten leeglopen”, zegt Buitenweg. “Maar wateroverlast voorkomen gaat altijd voor.” De berging maakt deel uit van een netwerk van ‘blauwe aders’ die regenwater vertraagd richting de binnenstad afvoeren.

Ruimte maken, keuzes afwegen

Het Singelpark wordt in fases gerealiseerd. Elk deel begint met een schetsontwerp, maar wordt daarna opnieuw getoetst in een participatieproces met bewoners en organisaties. Dat zorgt voor bijsturing waar nodig én houdt het ontwerp uitvoerbaar. Autoverkeer blijft daarbij een gevoelig punt. Minder auto’s en parkeren vergroot de verblijfskwaliteit, maar vraagt ook gewenning. Tegelijk moeten afvalinzameling en hulpdiensten bereikbaar blijven. Per deelproject wordt daarom maatwerk toegepast.

De eerste weken na oplevering leverden meteen leerpunten op. Navigatiesystemen stuurden automobilisten nog via oude routes, waardoor sommigen een wadi inreden. “Niemand belde de gemeente”, vertelt Buitenweg. “Buurtbewoners zagen het wel, maar dachten: het zal wel.” Een extra haag en betere zichtlijnen brachten snel duidelijkheid. Fietsers die op het wandelpad terechtkwamen, werden subtiel teruggeleid met een afgevlakte drempel - genoeg sturing om gedrag te veranderen, zonder het gebied te verstoren.

Nieuwe standaard 

Wat in deze eerste fase is gemaakt, geldt direct als voorbeeld voor de rest van het project. Materialen, beplanting, routing en de manier waarop water zichtbaar wordt gemaakt: het vormt de nieuwe ondergrens. “Materiaalkeuze, sfeer en de aanleg van het pad – dat moet voor de rest van het Singelpark minimaal een acht zijn”, zegt Monnikhof. Het effect is al zichtbaar: het gebied wordt intensiever gebruikt dan vóór de herinrichting, vooral door omwonenden en wandelaars die het park nu echt als route door de stad ervaren.

Ook zijn er lessen getrokken. Door de kap van enkele bomen ontstond tijdelijk minder schaduw. In volgende fases wordt daarom nadrukkelijker ingezet op behoud van volwassen bomen. “Eén boom van honderd jaar doet meer voor verkoeling dan tien jonge exemplaren”, aldus Buitenweg.

Een fundament dat verder reikt dan deze fase

Met het eerste deel van het Singelpark ligt er een fundament voor de rest van de ontwikkeling. De historische structuur is weer zichtbaar gemaakt, de klimaatfunctie werkt in de praktijk en de kwaliteitslat voor volgende fases is scherp gesteld. De toekomstige stadspoorten - in eigentijdse vorm - krijgen later hun plek in het geheel. “Wat ik het meest bijzonder vind”, zegt Monnikhof, “is dat je mensen hier weer ziet lopen, zitten en kijken. Het gebied ís weer van de stad. Dit laat zien dat je met de juiste keuzes geschiedenis kunt terugbrengen én de toekomst kunt voorbereiden.”

Dit artikel is verschenen in Straatbeeld 1/2026. Lees meer van Straatbeeld in onze digitale bibliotheek. 

Blijf op de hoogte van al ons nieuws en abonneer je ook op de wekelijkse nieuwsbrief van Straatbeeld