Blog

Expertcolumn: Wat is de stad waard?

Hanneke van der Heijden is strategisch adviseur voor Rotterdam Circulair. Als antropoloog werkt zij aan de transitie naar een circulaire economie, die niet alleen om een technische verandering gaat maar ook om een systeem-, cultuur- en gedragsverandering.

Gelukkig zijn we de tijd voorbij dat we moeten uitleggen waarom circulariteit een belangrijk thema is waar we als stad en als gemeente aan moeten werken. De milieu-impact van de lineaire economie is te groot, grondstoffen raken op en we benutten al dat moois onvoldoende. Bovendien ook veel te kort waardoor er een overschot aan afval isVoor zover een ieder bekend.  

Het hoe van opschalen  

Maar het hoe is nog wel een dingetje, zo blijkt ook uit het onlangs verschenen Integrale Circulaire Economie Rapportage van het PBL. Conclusie: we willen wel, maar we maken nog onvoldoende meters. Het blijft nog grotendeels bij goedbedoelde projecten, experimenteerruimte en innovatietrajecten. Opschaling zal wat makkelijker worden als circulariteit meer afdwingbaar wordt door het op te nemen in wet- en regelgeving vanuit Brussel en Den Haag. Toch kunnen we als lokale overheden ook stappen zetten om onze circulaire projecten, innovaties en experimenten op te schalen.  

Wees explicieter en durf keuzes te maken 

Wat mij betreft zit hem dat in het explicieter benoemen wat circulariteit moet opleveren. Afhankelijk van de soort opgave kan je namelijk kiezen voor verschillende strategieën. Denk bijvoorbeeld aan het verlagen van de milieu voetafdruk van een project, of een adaptiever ontwerp zodat de mismatch tussen functionele en technische levensduur verkleind kan worden.  

Kans voor opschaling zit in keuzes durven maken. Selecteer projecten die vaak voorkomen en een gerichte circulaire strategie neerzetten. Circulariteit als woord niet in de aanbesteding opnemen, maar het resultaat omschrijven wat je voor ogen hebt. Wat we vaak doen is rennen voor de impactprojecten, 100 procent dit, 100 procent dat. Dat kan prachtige projecten opleveren, maar is vaak maatwerk. Of we struikelen over de complexiteit van gestapelde ambities en kunnen het niet waarmaken. Door één impactrijke circulaire strategie te kiezen, kan zowel de opdrachtgevende als de opdrachtnemende organisatie focussen en zorgen dat het slaagt. En omdat je een repeteerbaar project hebt geselecteerd, kan je gaan herhalen wat er werkte en bijschaven wat (nog) niet werkte.     

Zie de waarde van alles in de stad 

Als Simon Sinek aanhanger (was alles in het leven maar zo eenvoudig) zal ik tot slot ook nog even het wat aanstippen. Wat me namelijk opvalt aan de circulaire initiatieven in de openbare ruimte is dat veel daarvan gaan over de aanleg en het beheer en onderhoud van het grijze aandeel in de stad. Wegen, bruggen, straatmeubilair. Prachtig natuurlijk, daar ligt een hele grote materiaalopgave en kunnen we ook een flinke impact maken 

Maar laten we niet vergeten welke waardevolle stromen de stad ons nog meer biedt. Denk aan blad, gras, riet, hout, eendenkroos, wol. Vanuit onze beheeropgave in de openbare ruimte vinden we deze stromen soms maar lastig. Ze liggen in de weg, we zien ze als afval en het moet opgeruimd worden want schoon, heel en veilig. Maar wat als we ze zouden oogsten in plaats van verwijderen? Als we ook deze stromen zien als onze levende, bewegende, roerende assets die ons van nieuwe grondstoffen kunnen voorzien? Om de bodem te verbeteren, nieuwe producten van te maken of ander moois. Dan koesteren we meteen een beetje extra het groen om ons heen, omdat alles een waarde heeft in ons ecosysteem van de stad! Want afval is goud waard; van zooi naar mooi! 

Verbindingsdag Circulaire Openbare Ruimte

Hanneke van der Heijden komt tijdens de Verbindingsdag Circulaire Openbare Ruimte meer vertellen over de verschillende circulaire initiatieven voor de Rotterdamse openbare ruimte. Daarnaast reikt ze verschillende handvatten aan om mee aan de slag te gaan. Meld je hier gratis aan voor dit online evenement. Meer informatie over de initiatieven van Rotterdam Circulair kun je hier vinden

Deel dit artikel