5 vragen aan Rob van Gaal

Rob van Gaal is theaterhistoricus. Regelmatig geeft hij les aan de Universiteit van Amsterdam en heeft ondermeer gepubliceerd over de geschiedenis van theaters en schouwburgen. Na de millenniumwisseling heeft Rob zes jaar leiding gegeven aan Kunstcentraal. Sinds 2008 is hij directeur van Jantje Beton. Onder zijn leiding richt deze organisatie zich op het ontwikkelen van speelzones in de openbare ruimte.

Uw passie voor openbare ruimte?

Veertig jaar geleden was mijn droom om met de Magic Bus (een Engelse Dubbeldekker) vanaf de Utrechtse brug in Amsterdam over land naar India te reizen. Ter voorbereiding op mijn eindbestemming kreeg ik van een vriend het boek Calcutta, the city revealed, geschreven door de journalist Geoffrey Moorhouse. Een openbaring was het. De onbestaanbare stad bleek te bestaan. Een stad die mijn voorstellingsvermogen te boven ging. Een wiskundige formule die ik niet begreep. De ‘grote’ stad waar ik geboren en getogen ben verschrompelde tot niet meer dan een overzichtelijke en keurige dorpsbuurt. Mijn belangstelling voor de werking en inrichting van een echte stad was geboren en is nooit meer gedoofd.

De trend van nu?

Of we nu links of rechts geregeerd zullen worden, de overheid zal hoe dan ook kleiner worden. Als gevolg hiervan zal de obsessieve regelgeving afnemen en de diversiteit aan oplossingen voor problemen waar de openbare ruimte ons voor stelt, toenemen. Het debat over vrijheid en verantwoordelijkheid zal oplaaien, en tal van symposia over gewetensvol ontwerpen zullen worden georganiseerd.

Een praktijkvoorbeeld van duurzaam ondernemen?

De openbare basisschool De Kariboe, gelegen in een zogenaamde ‘vogelaarwijk’ aan de buitenrand van Heemskerk. De oude school was een standaard patioschool met een bestraat plein en omringd door hoge hekken. Na schooltijd lag het gebouw erbij als een verlaten vesting, alleen zo af en toe in de donkere uren bezocht door hangjongeren. De school, de gemeente en de buurt hebben de handen ineen geslagen en sinds kort ligt er een gloednieuwe duurzame school met vegetatiedak en een groene, gevarieerde buitenruimte. En de buurt wordt niet langer meer buitengesloten door hoge hekken, want de open bouw nodigt de buurtbewoners juist uit om gebruik te maken van ‘hun’ groen.

Door wie laat u zich inspireren?

Kinderen tussen zes en twaalf jaar geven in meerderheid aan dat zij zelf verzonnen spelletjes veruit het leukst vinden. In een handomdraai weten zij een (speel)ruimte om te toveren in hun speelwereld. Daar hebben zij geen dure speelvoorzieningen of omheind speelterrein voor nodig, maar wel spelaanleidingen in de openbare ruimte, die ze telkens weer een andere betekenis kunnen geven. Zoals Shakespeare in staat was de statische theaterruimte met alleen een paar rekwisieten om te toveren in een theatrale ruimte vol betekenis. Geef kinderen voldoende, veilige ruimte, en je zult zien dat in ieder van hen een kleine Shakespeare huist.

Gouden tip aan collega’s in de openbare ruimte?

Helaas zijn er nog steeds zeer veel kindonvriendelijke leefomgevingen. Mijn tip is niet zozeer van goud, want daarvoor is het te veel een open deur, maar ik wil nogmaals onderstrepen dat het echt loont om met de ogen van een kind door de openbare ruimte te struinen om te bekijken welke kleine aanpassingen mogelijk zijn, zodat kinderen zich vrij, veilig en met een schat aan fantasie in hun eigen speelwereld kunnen terugtrekken.