Betrouwbaarheid levensduur LED armaturen

Led maakt een stormachtige ontwikkeling door. Ook in het land van de openbare verlichting. In bijna elke gemeente staat vervanging van de reguliere straatverlichting door led op de politieke agenda. Maar hoe weten organisaties of ze de goede keuze maken. Als het besluit voor de juiste inrichting is genomen, dan rest nog de keuze voor de armaturen en de led-lampen zelf.

“Die keuze is een lastige”, weet Herold Tinnemeier, eigenaar van Orange Lighting. Hij vertegenwoordigt het Amerikaanse GE lighting in Nederland op het gebied van openbare verlichting. “Als het om de levensduur van led gaat, wordt er soms zo maar wat geroepen. Led-lampen die 100.000 uren branden. Ik vraag me dan af waar dat op is gebaseerd.”

Volgens Herold Tinnemeier is de markt op zoek naar een goede en gangbare norm voor led-verlichting. “Als deze norm er niet komt, gaan landen hun eigen norm ontwikkelen. Daar is de markt zeker niet bij gebaat. De producenten moeten dan voor ieder land afzonderlijk keurmerken gaan voeren. Dat is niet wenselijk”, vindt de specialist in openbare verlichting.

Gegarandeerde branduren

Maar een goede norm bestaat al. GE Lighting werkt met TM-21. “Deze norm is opgesteld door de grote led-fabrikanten”, verklaart hij. “Simpel gezegd schrijft de norm voor hoe de led gemeten en getest moet worden (LM 80) en hoe het led-armatuur licht-technisch en elektrisch gemeten dient te worden (LM 79). De norm creëert daarmee gemeenschappelijke concurrentievoorwaarden voor de led-leveranciers. Het TM-21 protocol houdt in dat je een aantal led-armaturen minimaal 6.000 uur test en dat de resultaten uit de test met een factor 6 extrapoleert om een eenduidige en betrouwbare communicatie naar de markt te waarborgen."
 

"Dus als je een LED armatuur bijvoorbeeld één jaar test (8.760 uur), mag je publiceren dat die led garant staat voor minimaal 52.500 branduren met een daarbij behorend aangegeven lichtterugval. Dat wil niet zeggen dat de led-lamp het daarna niet meer doet. Led is een stukje elektronica, dat feitelijk niet kapot gaat, maar langzaam minder licht gaat geven. In de openbare verlichting is dat een belangrijk gegeven, gezien de richtlijnen die daar gelden. Daarom is deze kennis ook belangrijk bij het maken van een keuze in led-verlichting.”

Herold Tinnemeier erkent dat de toegezegde kwaliteit van de led-lampen na de testperiode een aanname is. “Het is een schatting over hoe die led zich ontwikkelt. De norm van 6 keer het aantal test-uren is een wiskundig gegeven, bepaald door de deskundigen die de TM-21 norm ontwikkeld hebben. Om meer zekerheid te hebben, moeten bedrijven eigenlijk langer testen. Maar dit is ook geen optie. 8.750 uren houdt in dat je een jaar lang testen uitvoert. Er is geen bedrijf dat langer test. Dan word je ingehaald door nieuwe ontwikkelingen en is het geteste product alweer verouderd.”

De markt moet het dus doen met berekeningen en aannames, die door de grote producenten zijn opgesteld en erkend. Energy star Herold Tinnemeier pleit voor het algemene gebruik van de TM-21 norm. “Eigenlijk maakt het mij niet eens uit met welke norm we werken. Ik vind het vooral belangrijk dat iedereen led-lampen en armaturen op dezelfde wijze test. Dan komt er meer duidelijkheid voor de klant. Die kan dan appels met appels vergelijken en een juiste keuze maken”, licht hij toe.

“Maar de TM-21 norm is er en GE lighting kiest ervoor om conform deze norm te werken. In Amerika heb je een soort keurmerk, Energy star, dat eisen stelt met betrekking tot het energieverbruik van apparaten. Energy star wordt gecontroleerd en beheerd door de overheidsinstellingen US Environmental Protection Agency en het US Department of Energy. Ook de TM-21 norm heeft een Energy Star-label. Als een product een energy star heeft, dan hebben de afnemers vertrouwen in dat product en is er een bepaalde kwaliteit gegarandeerd. In Europa zou TM-21 de energy star kunnen zijn.”

In de hele wereld zijn er meerdere laboratoria, die conform de TM-21 norm mogen testen. Deze laboratoria werken onafhankelijk en worden regelmatig streng gecontroleerd. GE lighting mag deze testen ook uitvoeren. “Het maakt niet uit in welk laboratorium je je producten laat testen, de uitkomsten moeten in principe gelijk zijn.
 

Total cost of ownership

Herold Tinnemeier blijft kritisch over bedrijven die 100.000 branduren voor hun led-lampen garanderen. “Wat zeggen deze cijfers?”, vraagt hij zich af. “Hoe lang zijn ze getest? Hoe zijn ze getest? In openbare verlichting is de vuistregel dat straatverlichting 4.000 uur per jaar brandt. 100.000 branduren betekent dus 25 jaar in openbare verlichting. De meeste armaturen gaan geen 25 jaar mee en de elektronica, die nodig is voor de led-lamp, zoals bijvoorbeeld de driver, ook niet. Een norm maakt de markt transparanter en daar ben ik voorstander van. Als iedereen op dezelfde wijze meet en publiceert, in overeenstemming met de TM-21 norm, dan pas heb je betrouwbare informatie om een zogenaamde ‘total cost of ownership’-berekening te maken. Dat is belangrijk voor afnemers. TM-21 meet nauwkeurigheid en daarmee kun je vertrouwen in de markt creëren.”

www.orangelighting.nl