Centrum Zaanstad gezellig en veilig door calamiteitenverlichting

Warme, gedimde openbare verlichting draagt bij aan een gezellige avond uit. Maar als er in een uitgaansgebied onverhoopt iets mis gaat, dan is het met het oog op zicht en veiligheid, voor politie en hulpverleners van groot belang dat er genoeg licht is.Op verzoek van de politie is de gemeente Zaanstad op zoek gegaan naar een slimme oplossing voor deze verlichtingsproblematiek in de drukbezochte uitgaansbuurt. Uiteindelijk is dit voorjaar in het gehele uitgaanscentrum van Zaanstad de aanleg afgerond van een innovatief systeem van calamiteitenverlichting. 

De ‘pret’ voorbij

Uitgangspunt van het systeem, is dat de normale, warme natriumverlichting blijft zoals die is. Aan een aantal lichtmasten is op basis van een speciaal lichtplan een led-spot bevestigd, die fel wit licht afgeeft. Deze led-spots kunnen met een radiofrequent signaal aan- en uitgezet worden. De centrale waarin dat gebeurt, wordt door hulpdiensten met behulp van een telefoonnummer bediend. Zo kun je het lichtbeeld in een handomdraai veranderen. Warm en gedimd als het kán en koud en helder als het moet. Het koude licht geeft een helder signaal aan het publiek: de ‘pret’ is voor eventjes voorbij.

Effectief   

De voordelen van deze vorm van calamiteitenverlichting zijn divers. Krachtige lichtbronnen zijn soms nodig om het cameratoezicht effectiever te maken. Rond sluitingsuur en bij ongewenste situaties heeft het felle licht het effect dat het publiek kalmeert. Eventuele onruststokers weten dat ze duidelijk zichtbaar- en dus op te sporen zijn. Hulpverleners tenslotte, kunnen bij calamiteiten hun werk beter doen, omdat ze goed licht hebben. Dit alles wordt gerealiseerd tegen beperkte kosten, omdat er geen extra infrastructuur aangelegd hoeft te worden, zoals bekabeling en masten. De resultaten zijn tot nu toe uitstekend: het uitgaanspubliek kan een stuk veiliger op stap, aldus Erik Haartman, beheerder Openbare Verlichting en Verkeersregelinstallaties in Zaanstad. Haartman: “We zijn nu enige tijd bezig met dit project en je merkt dat het werkt. Als het gaat om de beïnvloeding van het publiek, dan is dat natuurlijk moeilijk meetbaar. Maar bij het managen van incidenten weten we zeker dat het systeem een aanzienlijke bijdrage levert aan de veiligheid.”

Hoe werkt het in de praktijk

De calamiteitenverlichting in Zaanstad is gebouwd met allerlei bestaande componenten. Wilfred Akerboom van CityTec is medebedenker van het systeem. Hij legt uit: “Het mooie is dat er geen schep in de grond hoeft. De led-spots kunnen gemakkelijk gemonteerd worden op bestaande masten. Ze bevatten een RF-chip, die communicatie mogelijk maakt. Vanuit een centraal punt wordt het aan- of uit signaal verstuurd, op basis van een telefoontje van iemand die bevoegd is om de lichten te bedienen. Het systeem houdt rekening met verschillende praktijksituaties. Zo blijven de lampen tenminste vijf minuten aan, als ze eenmaal worden aangeschakeld. Zo wordt voorkomen dat wanneer meerdere hulpverleners een signaal aan de centrale geven, de lichten weer uit springen. Ook hebben we gezien dat het slim is om in zones te werken. Bij incidenten wordt dus niet het hele gebied in één keer in het licht gezet, maar alleen het specifieke deel waar het incident plaatsvindt. Dat geeft in het gehele uitgaansgebied meer rust.” 

Nieuw idee 

Erik Haartman over de samenwerking met CityTec: “We hebben gevraagd om drie alternatieven, waarbij deze optie van aparte ledspots aan de bestaande masten er met kop en schouders bovenuit stak. Het idee is creatief en past perfect bij onze vraag. Aan de andere kant: het was ook nog nooit ergens gerealiseerd. We hebben samen stap voor stap het hele plan uitgewerkt en in praktijk gebracht. Je loopt dan tegen dingen aan, die van beide kanten flexibiliteit vereisen. Daar zijn we prima met elkaar uitgekomen.”