Geleidehonden en baas kwetsbaar door Shared Space

Verkeersruimtes inrichten als shared space is gevaarlijk voor geleidehonden en hun baas. KNGF Geleidehonden maakt zich grote zorgen over het steeds populairder wordende concept waarbij de traditionele indeling van de openbare ruimte in rijbanen, fietspaden en trottoirs ontbreekt. Verder zijn stoplichten en zebrapaden weggelaten. Het weghalen van deze vaste structuren maakt het gebied ontoegankelijk voor blinde en zeer slechtziende verkeersdeelnemers.

Het samen creëren van een veilige verkeerssituatie gebeurt voornamelijk op basis van sociale interactie tussen verkeersdeelnemers. Oogcontact is daarbij belangrijk; een opgave die voor iemand met een visuele beperking onmogelijk is. Door steeds meer openbare ruimte om te vormen tot ‘gedeelte ruimte’, zonder aparte voet-, fiets-, en rijbanen missen blinde en zeer slechtziende verkeersdeelnemers de oriëntatie- en herkenningspunten die ze nodig hebben om vast te stellen waar ze zijn.  Daarnaast zijn ze overgeleverd aan de welwillendheid van andere verkeersdeelnemers om hen de ruimte te geven voor een veilige oversteek, zoals bij Amsterdam CS, in Den Haag (Spui, Grote Markstraat) en in Arnhem (Steenstraat).

Structuren en oriëtatiepunten

Een traditionele verkeersomgeving levert al geregeld gevaarlijke situaties op voor mensen met een geleidehond. Andere verkeersdeelnemers negeren bijvoorbeeld de uitgestoken witte stok waarmee blinden aangeven dat ze gaan oversteken. Door het weghalen van vaste structuren zijn mensen met een visuele beperking nog kwetsbaarder. Blindengeleidehonden zijn getraind om oriëntatiepunten aan te geven, zoals een zijstraat of een zebrapad, en om te stoppen bij stoepranden, waarmee ze waarschuwen voor op- en afstappen.

Geleidenhondenbaas Sytske Oosthoek: ‘Ontbreken de herkennings- en oriëntatiepunten, dan ben ik meer op mijzelf aangewezen. Zodra ik verplicht ben om mijn andere zintuigen of mijn restvisus extra in te zetten, kost het reizen mij veel meer energie. Mijn geleidehond leidt mij veilig van oriëntatiepunt naar oriëntatiepunt en krijgt daarbij commando’s van mij, omdat ik de route weet. De hond kan geen snelheid van naderend verkeer inschatten. Veel mensen weten dit niet. De hond kan dus niet aangeven wanneer ik veilig kan oversteken. Dit moet ik zelf op mijn gehoor bepalen.
 

Straatmeubilair en noppentegels

Ellen Greve wil de ontwikkeling shared space niet tegengaan, maar wel aandacht vragen voor de kwetsbare doelgroep voor wie het reizen van A naar B met deze nieuwe indeling een stuk moeilijker wordt. Als autoriteit op het gebied van mobiliteit voor blinden en zeer slechtzienden wordt KNGF Geleidehonden regelmatig betrokken bij het planproces van projectontwikkelaars die zich met de openbare ruimte bezighouden. Greve: ‘We proberen de initiators goed te laten nadenken over het toevoegen van elementen die een shared space ook toegankelijk maken voor geleidehondenbazen.’ Voorbeelden zijn oriëntatiepunten als straatmeubilair en voelbare elementen, zoals noppentegels. Daarnaast willen we het publiek met klem oproepen om extra rekening te houden met blindengeleidenbazen die in een shared space gebied niet adequaat kunnen reageren. Geef elkaar de ruimte en heb alsjeblieft een beetje geduld.’