Gevaarlijke situaties stedelijke omgeving door omvallende bomen

Een natuurlijke boom die in een onnatuurlijke situatie terecht komt. Dit vergt veel van mens en natuur, maar toch is het goed mogelijk. Er is inmiddels veel ervaring opgedaan waardoor we praktisch overal een boom kunnen plaatsen. We dienen ons dan wel aan de regels van de natuur te houden. Zodra er gezorgd wordt voor voldoende doorwortelbare ruimte, voeding, vocht en zuurstof is het goed mogelijk voor een boom om in een stedelijke omgeving te groeien en bloeien. Precies zoals de mens het graag ziet; het is namelijk wetenschappelijk aangetoond dat we ons prettiger en gelukkiger voelen in een groene omgeving. 
 

Waarom gaat het toch zo vaak mis?

De voornaamste reden dat een boom omvalt, is een slechte verankering. Oude versleten bomen vind je namelijk bijna niet in een stedelijke omgeving, dus breken komt nagenoeg niet voor. Wortels zorgen niet alleen voor de opname van voeding, maar bieden ook stabiliteit. Als de wortels keer op keer beschadigd en soms zelfs deels weg gehaald worden, verzwakt de boom. Iedere keer als er een leiding aangelegd wordt, beschadig je de wortel. Een kabelgoot waar ondergronds de bekabeling begeleid wordt, zou in deze een oplossing zijn.

Als de groeiplaats niet voldoet, kan een boom zijn wortels niet kwijt en ook geen voeding vinden waardoor je wortelopdruk krijgt. In de bovenlaag zit meestal wel wat voeding en vocht waardoor de wortel een stoep of weg omhoog drukt. Dus de wortels moeten het wederom ontgelden. Tevens wordt er vaak gekort op het budget voor onderhoud waardoor er minder gesnoeid wordt. Bomen worden topzwaar, takken breken af of de boom kan zichzelf niet meer houden en wordt letterlijk uit de grond getrokken bij een storm. 
 

Kennis zit om de hoek

We zijn als Nederlanders vooraanstaand als het gaat om het inrichten van groeiplaatsen, zo ook voor bomen. Onze ‘groene’ bedrijven zijn wereldberoemd en exporteren onze kennis en producten over de hele wereld. We kunnen het dus wel. Er is voor iedere situatie wel een groeiplaats. Den Ouden Groep en Pius Floris hebben zelfs hun krachten gebundeld om de ontwikkeling van groeiplaatsen te optimaliseren en deze kennis te delen. Denk bijvoorbeeld aan Substrado BBV, waarbij Den Ouden het product heeft ontwikkeld en Pius Floris advies uitbrengt voor aanplant. Zodra de boom een gezonde groeiplaats krijgt en goed onderhouden wordt, hoeft er geen enkele boom om te vallen. De kennis is in huis en wordt gelukkig ook al veel gebruikt, maar helaas nog niet vaak genoeg. 
 

Strijd tussen ‘grijs’ en ‘groen’

In de ontwerpfase wordt vaak al bepaald hoeveel ruimte een boom krijgt. Daar begint het spanningsveld tussen de grijze en groene al. De grijze (civieltechnische mensen) willen zoveel mogelijk harde ondergrond. Alles waar een boom niet in groeit. De groene (cultuurtechnische mensen) staan hier lijnrecht tegenover en prefereren een zoveel mogelijk luchtige ondergrond. Er zijn voldoende groeiplaatsen die met beide rekening houden en er dus geen enkel compromis nodig is. In aanschaf wellicht iets duurder, maar dit weegt niet op tegen de hoge kosten voor onderhoud en renovatie. Om dit al in ontwerpfase te ondersteunen is er een bestekservice door verschillende bedrijven opgezet. Het ontwerpende ingenieursbureau wordt dan ondersteund door een ervaren adviseur groeiplaatsinrichting voor het beschrijven van een bestek en de keuze voor een geschikte groeiplaats. 
 

APK voor de boom

Wanneer je een boom in de stad plaatst, geeft dit andere verantwoordelijkheden dan een boom in het bos. Je dient te monitoren of alles goed gaat en veilig is, dit kun je door een VTA inspectie goed in kaart brengen. Hier wordt voornamelijk naar veiligheid gekeken. De aanleg is prijzig, maar naar verloop van tijd wordt de boom ook serieus geld waard. Door een boom slecht te behandelen, ga je ook nog eens onverschillig met een behoorlijke investering om. Uit verschillende publieke opinies is gebleken dat het overgrote merendeel van de stedelingen een boom waardeert en een must vind in de stad. Gelukkig maar, want we kunnen niet zonder onze bomen, natuurlijk…
 

Van de Straatbeeld redactie

Op LinkedIn kunt u meepraten over dit onderwerp. Had de stormschade lager kunnen uitvallen als gemeenten meer geld hadden uitgetrokken voor het onderhoud van openbaar groen?
 

Auteur: Jarno van Veelen, adviseur bodemverbeteraars