Zijdezacht LED voor historiserend stadshart Frankfurt

Bonte mix

Het leven moet er nog wat worden ingeblazen, in het nieuwste stuk stadshart van Frankfurt. Clean en zonder gebruikssporen oogt DomRömer, de eind 2018 officieel geopende herinrichting van het centrumgebied tussen de gotische Domkerk en het raadhuisplein Römerberg. Hier reconstrueerde de Dom Römer GmbH in zes jaar tijd een flink stuk binnenstad, compleet met historische stegen en pleintjes. De architectuur: een bonte mix van reconstructie en nieuwbouw binnen strakke grenzen.

MIPIM Award

Nieuw bouwen mocht in DomRömer uitsluitend met zadeldak en materialen die regionaltypisch voor Frankfurt zijn en waren. In de compacte stadsruimte tussen tussen Dom en Römerberg verrezen 35 nieuwe gebouwen, 15 daarvan replica's van historische bebouwing, zoals het bekende Haus zur Goldenen Waage. Het DomRömer project ontving in maart van dit jaar een MIPIM Award in de categorie Best Urban Regeneration Project.

Schilderen met LED

Voor het nachtelijke stadsbeeld deed de Dom Römer GmbH een beroep op Studio DL. De lichtontwerpers uit Hildesheim zochten aansluiting bij de historiserende architectuur door te kiezen voor wat Studio DL noemt 'zijdezacht LED'.

Licht niet op de voorgrond

Schilderen met licht, zo beschreef ontwerper Norbert Wasserfurth zijn benadering van het nachtelijke aanzicht voor DomRömer. Insteek van Wasserfurth: de sfeer van de plek onderstrepen, zonder dat daarbij het licht op de voorgrond treedt. Dat betekende in zijn optiek de inzet van dat moderne LED-licht: "Juist deze moderne lichtdiodes geven een warm en zacht licht af, dat herinnert aan oude gloeilampen of gaslantaarns."

Hoe het niet moet

Recente nieuwe armaturen aan de rand van het projectgebied, in de Braubachstraat, demonstreerden volgens Wasserfurth hoe het in DomRömer vooral niet moest. De net een paar jaar eerder geplaatste verlichting zette de gevels in de straat in een verblindend hel licht dat juist daardoor alle architectuur in het duister hulde.

Historiserende armaturen

Wasserfurth selecteerde samen met betrokken partijen en in talloze overlegrondes een voor dit project speciaal ontworpen, historiserend armatuur uit metaal en glas, als behuizing voor twee onafhankelijk aan te sturen LED-elementen. Norbert Wasserfurth: “Deze LED-elementen van Selux uit Berlin zijn zogenaamde LED-Gas-Substitute, in overleg met de burgers van Frankurt speciaal ontwikkeld ter vervanging van de oude gaslantaarns. Alle lampen in DomRömer zijn individueel aan te sturen – daarbij gescheiden in een direct en een indirect lichtaandeel.”

Verkeersveiligheid en gezichtsherkenning

Met die twee LED-elementen lichtte Wasserfurth overwegend de openbare ruimte aan, om recht te doen aan de verkeersveiligheid. Maar Wasserfurth zorgde ook voor een zachte sluier van licht op de gevels – tot elf uur 's avonds, vanwege de woonfuncties in het gebied. Wasserfurth: “In projecten als dit gelden allereerst de vigerende normen. Maar dankzij de vormgevingsaspecten van dit lichtconcept – het aanlichten van de stedelijke ruimte – kreeg het verticale licht niet alleen een rol bij het belichten van de gevels, maar ook bij het vergroten van de gezichtsherkenning en draagt zo bij aan het gevoel van veiligheid.”

Individueel positioneren

De heterogene structuur van DomRömer noopte Wasserfurth alle armaturen individueel te positioneren: “Dat gebeurde aan de hand van oud beeldmateriaal van de historische binnenstad, waarbij we tegelijkertijd moesten kijken maar de nieuw vormgegeven gevels. In een speciaal voor deze gelegenheid gebouwd model overwogen we meerdere varianten om het licht te plaatsen. Daarbij keken we naar de lichtvoering, de zichtassen en de daardoor ontstane lichtsequenties, het ritme van het licht.”

Bendergasse

Het lichtontwerp voor de Bendergasse illustreert de aandacht voor het licht in en om DomRömer. De overkapte Bendergasse, aan de rand van het DomRömer-projectgebied, verbindt de Dom met de entree van Kunsthalle Schirn. Door de bouw van het stadhuis aan de Markt in 2016, verloren de museumkantoren in de hoge en smalle arcade veel daglicht.

Warm als DomRömer

Studio DL ontwikkelde een projectbelichting die overdag de belangen van de mensen op kantoor dient en 's nachts een warme lichtkleur afgeeft die is afgestemd op het DomRömer gebied. Bij de daglichtsimulatie overdag, levert de belichting met „tunable white“-functie meer dan 2.000cd per vierkante meter bij ca. 6.500K. 's Nachts wordt deze verlichting gedimd, en verandert de lichtkleur naar het warmere 2.700K.

Projectgegevens

• Opdrachtgever: Dom Römer GmbH
• Lichtontwerp: Studio DL, Hildesheim
• E-adviezen: Ingenieurbüro Freudl & Ruth GmbH & Co. KG; SRM StraßenBeleuchtung Rhein-Main GmbH
• Montage: SRM StraßenBeleuchtung Rhein-Main GmbH
• Oplevering: DomRömer eind 2018: Bendergasse 2017

Tekst: Hans Fuchs Fotografie: Studio DL | Norbert Miguletz