Verrassend spel van licht en schaduw

Water heeft een enorme aantrekkingskracht op mensen en de gemeente Zutphen faciliteert deze behoefte met een fraai ingerichte IJsselkade. Over de hele lengte van de heringerichte kade (het tweede deel van het project start eind 2019) staan bijzondere zitelementen. De lamellen refereren aan de luiken die in vele panden aan de kade voor de ramen hangen. Op deze manier vormen gebouwde omgeving en openbare ruimte een eenheid. 

“Met de herinrichting van de IJsselkade waarbij waterveiligheid een belangrijk rol speelde, kwam vanuit de gemeente ook de wens om de relatie tussen de binnenstad en de rivier te herstellen,” zegt CarmelaBogman van de gelijknamige ontwerpstudio. “De historische grandeur van de stad wordt zowel vertaald in het ontwerp van de kade als in het meubilair. Nu kunnen de bewoners en de bezoekers van Zutphen zowel genieten van een bruisende binnenstad als van de rust en openheid van de rivier.” 

Louvreluiken 

Bij een eerste bezoek aan de IJsselkade vielen Bogman direct de statige witte panden op, die een groot contrast vormen met de rest van de binnenstad, die voornamelijk uit donkere bakstenen gebouwen bestaat. Ze raakte gefacineerd door de donkere louvreluiken aan de witte gebouwen. “Ze hebben een mooie uitstraling en zorgen voor prachtig licht- en schaduwspel gedurende dag. Zij bleken het ideale uitgangspunt voor een elegant meubelontwerp dat voldoet aan alle eisen van deze tijd maar vooral ook sfeer en zitplezier toevoegt.”

Ideale partner 

Uitgebreid experimenterend met vormen, materialen en kleuren – een vast onderdeel van haar ontwerpproces – kwam Bogman uit bij Samsom Urban Elements als ideale partner voor de uitvoering van de Louvre Lines.  “Ik werk altijd met lokale en ervaren producenten, waarbij ambacht en moderne productiemiddelen hand in hand gaan. Samson is gevestigd in Zutphen en heeft een lange staat van dienst. Zij kunnen ook de toekomstige productie verzorgen. Want de Louvre Lines voelt zich thuis in zowel een klassiek als modern straatbeeld.” 

Samson maakt al bijna dertig jaar straatmeubilair. “Toen Studio CarmelaBogman zich in het voorjaar 2016 bij ons meldde met de vraag of wij een ‘Lamellenbank’, zoals de werktitel luidde, zouden willen maken voor het gemeentelijke project op de IJsselkadein ons eigen Zutphen hebben wij geen moment geaarzeld”, zegt directeur Bart Veldhuis. 

Spel van licht en schaduw 

Voor een goede afstemming werd al snel een eerste werkbespreking gepland. “De strakke lijnen van dit ontwerp, gecombineerd met een verrassend spel van licht en schaduw door de lamellen heen bij een wisselende stand van de zon, maken dit ontwerp geschikt voor plaatsing op vele locaties en dus een interessant object voor de markt in straatmeubilair. Geplaatst op een betonrand, zoals op de IJsselkade, toont het ontwerp zich in al haar kracht en eenvoud. Slanke en open vormen gevat in een robuuste constructie die een comfortabel zitcomfort bieden en uitnodigen tot een moment van rust langs een steeds wisselend beeld van het verkeer op IJssel. Natuurlijk doorloopt een ontwerp vanaf de tekentafel en eerste schaalmodel tot het uiteindelijke product een aantal fases. Als producent van straatmeubilair kijkt Samson Urban Elements naar een aantal aspecten van het definitieve product, waaronder toepasbaarheid, robuustheid, veiligheid, produceerbaarheid en milieu.”

Parken en stadscentra 

De Louvre Lines zijn volgens Veldhuis heel goed toepasbaar als prominent object op betonranden, zoals langs de IJsselkade in Zutphen is gedaan. “Al dan niet voorzien van poten verdient dit ontwerp ook zijn plaats in parken, wandelgebieden en stadscentra”, vindt Veldhuis. Robuustheid en elegantie komen in het ontwerp van CarmelaBogman niet in conflict, legt hij uit: “Door het toepassen van een zitting en rugleuning uit één staalplaat en door deze plaat te voorzien van vouwen waardoor de zitting vloeiend overgaat in de rugleuning en door de lamellen als vouwelement uit deze zelfde plaat te gebruiken, wordt een ijzersterke constructie gecreëerd. Aan de achter- en onderzijde van de bank is een aantal ribben geplaatst, die de stijfheid van het geheel completeren en die tevens dienst doen als bevestigingspunten bij plaatsing van de bank.”

Geen beknelde vingers 

Over de veiligheid van de banken is ook goed nagedacht. Je wil niet dat een vinger of hand bekneld raakt. Veldhuis: “Voor de categorie straatmeubilair gelden nauwelijks eisen om beknelling te voorkomen. Er zijn inmiddels signalen dat de overheid, in samenspraak met de Vereniging Straatmeubilair, in de toekomst zulke eisen zal gaan stellen. Daaropvooruitlopend wij er samen met CarmelaBogman voor gekozen de Louvre Lines te onderwerpen aan de strikte eisen die nu al wel gesteld worden aan speeltoestellen. Zo hebben wij alle scherpe hoeken en kanten afgerond en met name het aspect beknelling de nodige aandacht gegeven.” 

Nu de Louvre Lines er eenmaal staan is het aan de gemeente om ze schoon en netjes te houden. Een gemakkelijke klus, denkt Veldhuis: “Door het ontbreken van hoekjes en gaatjes waarin zich vuil kan ophopen, zal deze bank opden duur nauwelijks verpauperen en mede dankzij een verfrissend buitje dat regelmatig inons land valt, wordt een ‘fris’ uiterlijk behouden.” 

De banken in Zutphen zijn voorzien van een antraciet kleur, eveneens gebaseerd op deelegante luiken van de panden aan de kade. Door bijmenging van speciale kleurpigmenten krijgt de bank onder wisselende lichtomstandigheden een wisselende uitstraling. Desgewenst kunnen de banken in afwijkende kleuren geleverd worden. 

Dit artikel is verschenen in Straatbeeld 02/2019. Lees meer van Straatbeeld in onze bibliotheek.