Duurzame toegankelijkheid

Doelgroep is veel groter  
Er is grote behoefte aan het toegankelijk(er) maken van de openbare ruimte. Niet alleen bij de gebruikers, maar zeker ook bij de gemeenten. Zij zijn zich steeds meer bewust dat toegankelijkheid zo veel meer is dan het toegankelijk maken van de openbare ruimte voor mensen met een beperking. Inmiddels is duidelijk dat het comfort biedt aan elke gebruiker. 
 
Zo is de ouder met de kinderwagen heel blij met goede op- en afritten van het trottoir, net als de bezorger met zijn steekwagen. Vrije doorgangsruimte in winkelcentra is fijn voor elke bezoeker en zorgt ook dat de voetgangersstroom onbelemmerd z’n weg vindt naar de winkels, die die klandizie in deze tijden goed kunnen gebruiken. 
 
Het vrijhouden van geleidelijnen is van groot belang voor de blinden en slechtzienden, maar door een goede en duidelijke inrichting van de openbare ruimte waardoor de fietsen vanzelf op plekken buiten de looproute worden gestald, is het voor iedereen veiliger en prettiger en ziet de openbare ruimte er veel mooier uit. De doelgroep die winst behaalt door het duurzaam realiseren van toegankelijkheid is dus vele malen groter dan vaak wordt gedacht.  
 
Kosten veel lager 
Zodra gewerkt wordt aan het duurzaam realiseren van toegankelijkheid, worden de kosten veel lager. Gaat u maar na wat het kost om de klacht over het ontbreken van (adequate) opritten naar het trottoir af te handelen. Denkt u daarbij aan het administratieve en operationele traject van de inventarisatie en voorbereiding en de kosten per oprit voor de uitvoering. Menige ambtenaar heeft me dat al voorgerekend en op basis daarvan laten zien dat er geen geld voor is.  
 
Er wordt geen tienduizenden euro’s budget vrijgemaakt om in de gemeente alle op- en afritten echt toegankelijk te maken en/of ze te verplaatsen of bij te plaatsen waar ze node gemist worden. En dat terwijl het zo’n belangrijk onderdeel uitmaakt van de mogelijkheid van rolstoelers en rollatorgebruikers om nog zelfstandig er op uit te gaan voor hun dagelijkse boodschappen of het zo belangrijke ommetje om in beweging te blijven.  
 
Als we ons realiseren dat we daarmee minder thuiszorg- of mantelzorguren nodig hebben en de gezondheid van zo’n gebruiker door die dagelijkse beweging veel beter blijft, is het rendement al bijna niet meer te berekenen. Het scheelt de WMO, WLZ en de zorgverzekeraar geld en dan laat ik de ‘winst’ van de vermindering van eenzaamheid en de grotere sociale betrokkenheid maar nog even buiten beschouwing. Bovendien wordt er minder materiaal verspild doordat er geen aanpassingen gedaan hoeven te worden, maar projecten in één keer ook toegankelijk worden opgeleverd. Dat is winst voor het milieu en het scheelt extra kosten.  
 
Breder denken 
Duurzame toegankelijkheid realiseren, vraagt om breder te denken. Het is niet alleen die op- en afrit die u aanpast. Dat is slechts één van de schakels in de keten van toegankelijkheid waar die deel van uitmaakt. Duurzame toegankelijkheid verdient het om verankerd te worden in elk programma van eisen van ieder project dat binnen een gemeente wordt gestart. In dit magazine ligt het accent natuurlijk op de openbare ruimte, maar feitelijk dient duurzame toegankelijkheid deel uit te maken van álle projecten.  
 
Of er nu binnen de afdeling welzijn wordt nagedacht over mogelijkheden om optimaler te komen tot duurzame oplossingen om bewoners langer zelfstandig te laten wonen in de wijk waarin ze zich thuis voelen en minder aanpassingen te hoeven toewijzen, of dat er overwogen wordt om een park opnieuw in te richten: in elk project zou de duurzame toegankelijkheid al in de vroegste fase moeten worden meegenomen om winst op te leveren. Die winst is dan zelfstandigheid, minder hulp en ondersteuning, betere gezondheid, minder kosten aan aanpassingen, fijnere leefomgeving, et cetera.  
 
Toegankelijkheid raakt alles 
Wij merken in elk project en in elke masterclass of cursus die we geven, dat de opdrachtgevers en deelnemers verbaasd zijn over de vele facetten die bij toegankelijkheid een rol spelen. En dat is waar. In ons team zijn niet voor niets allerlei disciplines vertegenwoordigd om het optimale rendement van toegankelijkheid te waarborgen.  
 
Want als u nadenkt over duurzame toegankelijkheid, dan gaat het over architectuur, bouwkundige en logistieke aspecten, over veiligheid, brandveiligheid en vluchtveiligheid. Dan spelen ergonomische aspecten een rol, omdat je iets moet aanleggen dat de gebruiker ook echt moet ondersteunen bij zijn of haar activiteiten. En er spelen juridische aspecten als aansprakelijkheid bijvoorbeeld.  
 
In een opdracht die we onlangs voor een gemeente uitvoerden om een aantal belangrijke locaties te toetsen op de geleidelijnen en algemene toegankelijkheid, bleken er voor hen nog meer aspecten te spelen. Nu hebben ze in andere projecten die al liepen ook de toegankelijkheid als aandachtspunt toegevoegd om dat direct mee te kunnen nemen.  
 
U maakt uw openbare ruimte pas duurzaam toegankelijk als u de reikwijdte van toegankelijkheid kent. Het is heel goed begrijpelijk, dat u die wellicht nog niet helemaal overziet als u zelf gewoon alles kunt. U gaat dat ontdekken als u met een kinderwagen door uw wijk of centrum loopt of als één van uw ouders of vrienden tijdelijk in een rolstoel terecht komt en u met hen op stap gaat. 
 
Tot die tijd hoop ik u hier geïnspireerd te hebben om eens te gaan ontdekken wat het u oplevert als u in al uw projecten bij de duurzame aspecten ook de toegankelijkheid toevoegt. En mocht u daar behoefte aan hebben, kom ik het u graag nader toelichten. Want de ‘winst’ is vele malen groter dan u nu kunt bedenken. 

Dit artikel is verschenen in Straatbeeld 5 / 2021, thema duurzaamheid. Download hier gratis het magazine.