'Creëer een centrum vol geluk, anders gaat je binnenstad dood'

De hoogleraar windt er geen doekjes om tijdens de masterclass Smart Cities van Capgemini, Philips en Acquire Publishing in Utrecht. De tijd dat mensen de stad in moesten voor hun inkopen, is door de opkomst van online shoppen definitief voorbij. Veel winkelpanden staan leeg en het einde van de faillissementsgolf is nog lang niet in zicht, waarschuwt Moolenaar. "De grootste boosdoener van de malaise is niet het internet. De boosdoeners zijn wij, die dingen willen behouden."

Hoogleraar Cor Moolenaar: Snel aanpassen, anders zullen binnensteden dood zijn.

"Nederland telt drie miljoen singles. Die zitten liever op Facebook dan te gaan winkelen“, aldus de hoogleraar. “Winkelen kunnen we ook online, maar we hebben behoefte aan ontmoetingsplaatsen!" Daarom zullen supermarkten ook in kleine gemeenten blijven bestaan, denkt Moolenaar. "Die zijn belangrijk voor de sociale cohesie."

Gemeenten die hun binnensteden aantrekkelijk willen houden, moeten goed naar zichzelf kijken en bereid zijn flink te veranderen. "De vraag moet zijn: Hoe geef je je bezoeker een geluksgevoel", zegt Moolenaar.

Maar hoe doe je dat?

Burgemeester Jack Mikkers van Veldhoven heeft wel een idee. Als voorzitter van de NL Smart Cities Strategie schreef hij eind vorig jaar samen met 180 partijen op verzoek van premier Rutte een actieplan over smart cities in Nederland. Hij zegt dat het cruciaal is dat bestuurders met burgers en ondernemers om tafel gaan zitten. En met elkaar. Co-creatie is het toverwoord, zegt Mikkers. "De samenleving en de kennis gaat zo snel, dat kunnen we als overheid niet meer bijbenen."

Burgemeester Jack Mikkers: Smart Cities gaat over verantwoordelijkheid

Mikkers vindt net als Moolenaar dat het gaat om het welzijn van de inwoners. “Bestuurders moeten zorgen dat we alle kennis en technologie inzetten voor het geluk van de burgers”, zegt Mikkers. Volgens hem is dat de kern van de term Smart City. Daarbij gaat erom dat gemeenten leren van elkaar en ook in de eigen organisatie muren doorbreken. “De ambtenaar die verantwoordelijk is voor licht, kan niets met lantaarnpalen die ook luchtkwaliteit meten en een wifi-station zijn. Want daar gaat hij niet over.” Dat moet anders, vindt Mikkers. Die muren zijn er overigens niet alleen in de gemeenten. Ook bij het Rijk wordt nog veel te veel in hokjes gedacht, zegt hij.

De Veldhovense burgemeester wil voorkomen dat muren überhaupt worden opgetrokken. “Ga als gemeente niet gelijk een dichtgetimmerde aanbesteding uitschrijven”, zegt Mikkers. “En bedrijfsleven: wees eens iets minder hijgerig om te verkopen. Zet je kennis in om samen met gemeenten te zoeken naar oplossingen.”

Zoals in Veghel of Oslo...

Veghel heeft een unieke binnenstad, maar veel te saai, vonden bestuurders. Ze wendden zich tot Philips Lighting met het verzoek om een plan te maken voor een totaalbeleving van licht, geluid, groen en handige internettoepassingen. Philips sprak met ondernemers en inwoners en het bedrijf maakte samen met de centrummanager en wethouder een masterplan. Als pilot werd een kale steeg omgetoverd in een beleving met licht en geluid.

Mark van Doorn van Philip Lighting: Licht en geluid helpen bij beleving.

Inmiddels is duidelijk dat door de transformatie van de steeg loopstromen zijn veranderd en nieuwe winkels naar Veghel zijn gekomen. “Het gaat uiteindelijk niet om licht en geluid”, zegt Mark van Doorn van Philip Lighting, “Maar om de vraag hoe je licht en geluid inzet tijdens thema's als kerst en evenementen of om de dagelijkse routines te doorbreken.” Inwoners van de Noord-Brabantse gemeente zijn in ieder geval enthousiast, zegt Van Doorn.

Luisteren...

Dit soort initiatieven zijn alleen mogelijk als je in gesprek gaat met burgers en luistert naar hun wensen, zegt Arno van der Hulst, user experience consultant bij Capgemini. “De consument heeft altijd gelijk.” En die gaat voor gemak. “Zoals parkeerapps. Daardoor betaal ik meer voor parkeren, maar daardoor heb ik geen stress dat ik te laat ben of teveel betaal.”

Van der Hulst zegt dat gemeenten nog veel beter en slimmer kunnen luisteren naar hun burgers. Hij noemt de Traffic Agent in Oslo. Kinderen gingen met een smartphone en een speciale app met Google Streetview op pad om onveilige plekken op te zoeken. Met een leraar werden achteraf de plekken besproken en naar oplossingen gezocht. Ambtenaren konden daarna van achter hun bureau de situatie verbeteren, zegt Van der Hulst.

Dat soort slimme apps voor crowdsourcing zouden meer gemeenten moeten inzetten, vindt Van der Hulst. “Je moet met gebruikers bezig om plannen te maken”, zegt hij. Dat geldt helemaal voor het Internet of Things. Slimme apparaten gekoppeld met big data kunnen veel veel gemak bieden. “Maar ook angsten”, aldus Van der Hulst. “Betrek de gebruiker daarom vanaf het begin bij dit proces.”

Auteur: Marko Faas (www.markofaas.nl)