Vlaardingen pakt ophoogprogramma steeds integraler aan

Een noodzakelijke aanpak

Roël de Leede, programmamanager voor klimaatadaptatie en de stadsprogramma’s Groen en Leefbaar bij de gemeente Vlaardingen, legt uit waarom het ophoogprogramma noodzakelijk is. “Vlaardingen ligt in het Deltagebied, waar de bodem door overstromingen en afzettingen is gevormd. Na de Tweede Wereldoorlog groeide de stad snel, onder andere in de polder Holy. Dit gebied is destijds opgehoogd met zand, maar door de massa van straten en gebouwen zakt de bodem ongelijkmatig.”

De gevolgen zijn groot. “Woningen blijven redelijk stabiel omdat ze op palen zijn gefundeerd, maar het omliggende openbare gebied zakt, waardoor woningen minder goed bereikbaar worden. Daarnaast breken leidingen van nutsvoorzieningen, zoals gas, water en riolering,” aldus De Leede.

Een geïntegreerde aanpak

Omdat de gemeente Vlaardingen verantwoordelijk is voor een veilige en goed functionerende openbare ruimte, is besloten om enkele delen van Holy op te hogen. “Het ophoogprogramma is een investeringsprogramma waarin we het ophogen combineren met rioolwerkzaamheden en het opknappen van de openbare ruimte,” vertelt De Leede. “Om ervoor te zorgen dat projecten efficiënt verlopen, werken we binnen het domein Fysiek met een schrijfteam. Alle disciplines schrijven samen de opdrachten, zodat we problemen in één keer kunnen aanpakken en werk-met-werk maken.”

Semjon de Bruijne, rioolbeheerder bij de gemeente Vlaardingen, voegt toe: “Vroeger kwam het voor dat straten opnieuw bestraat werden en dat een paar jaar later de riolering alsnog vervangen moest worden. Met deze geïntegreerde aanpak voorkomen we dat soort situaties.”

De Leede benadrukt dat de ophogingen kansen bieden om de inrichting van de openbare ruimte te optimaliseren. “We vervangen rioolbuizen en schakelen waar mogelijk over op gescheiden rioolstelsels. Daarnaast voegen we extra groen toe.” Hij merkt op dat integraal werken niet nieuw is, maar steeds verder wordt doorontwikkeld. “Onze systemen communiceren beter met elkaar, waardoor we meer inzicht hebben in elkaars beheeropgaven.”

Zichtbare hoogteverschillen in de Platanendreef in Holy

Anders denken over openbare ruimte

Naast een efficiëntere werkwijze is ook het denken over openbare ruimte veranderd. De Leede: “In de jaren 90 stond de auto centraal en waren er grote parkeerterreinen. Tegenwoordig is dat ondenkbaar. Ook klimaatadaptatie speelt een veel grotere rol. Vroeger werden er wel waterbergingen aangelegd, maar de urgentie was minder hoog. Datzelfde geldt voor de energietransitie, een relatief nieuw thema waar we nog zoekende zijn naar de juiste aanpak.”

Uitdagingen en innovaties

Het ophoogprogramma brengt uitdagingen met zich mee. “De kosten zijn in 2017 vastgesteld, maar door prijsstijgingen kloppen de ramingen niet meer,” zegt De Leede. “Daarnaast willen bewoners steeds vaker meedenken over de inrichting van hun omgeving. Ook kijken we naar innovatieve ophoogmaterialen zoals Granulight®, EPS en schuimglas, dat bijvoorbeeld in Schiedam is toegepast.”

De Bruijne wijst op een andere uitdaging: “Het huidige ophoogprogramma is geschreven vanuit de opgave van verhardingen, maar dat kan hydraulische complicaties veroorzaken. We moeten bij de fasering dus goed rekening houden met zowel de bovengrond als de ondergrond.”

Een overgang tussen een verzakt en opgehoogd gebied in Holy

Bredere blik op ophoging

Een belangrijke les uit eerdere ophogingen is om breder te kijken dan alleen woongebieden. De Leede: “In het verleden focusten we soms te veel op woonwijken zonder de ontsluitingswegen mee te nemen. We kijken nu meer op wijkniveau in plaats van buurtniveau.”

De gemeente Vlaardingen werkt nauw samen met andere gemeenten en deelt kennis over bodemdalingen en klimaatadaptatie. “In 2020 hebben we een onderzoek uitgevoerd naar bodemdaling en de impact van klimaatverandering. Daaruit bleek dat de bodemdaling toeneemt bij droogte, zowel in snelheid als in omvang.”

Ook bewoners worden betrokken. “Tijdens het ophoogprogramma bieden we particulieren de mogelijkheid om hun terrein op te hogen of hun riolering in de voortuin aan te passen,” vertelt De Leede. De Bruijne vult aan: “Het programma is zo bekend dat bewoners zelf vragen wanneer hun straat aan de beurt is.”

Met een integrale aanpak, innovatieve oplossingen en nauwe samenwerking werkt Vlaardingen aan een toekomstbestendige openbare ruimte, waarin klimaatadaptatie, duurzaamheid en leefbaarheid centraal staan.

Dit artikel verschijnt ook in de aankomende editie van Straatbeeld, die half maart uitkomt en in het teken staat van water, groen en klimaat.