Wonen begint op straat

De huidige woningnood vraagt om een snelle en efficiënte aanpak. Minister Keijzer benadrukt de urgentie: 100.000 nieuwe woningen per jaar, waarvan een groot deel in steden. Ook moet de bestaande woningvoorraad beter benut worden door optoppen, opsplitsen en woningdeling. De stad wordt dus flink verdicht. Maar hoe zorgen we ervoor dat dit goed uitpakt? 

Het goede nieuws is: stedelijke verdichting leidt niet automatisch tot overbevolkte wijken waar het laatste groen verdwijnt. Wel vraagt slim verdichten om een fundamenteel andere benadering van woningbouw in de stedelijke ontwikkeling. 

Te vaak ligt de focus alleen op aantallen woningen, oppervlaktes en prijsklassen. Stedenbouwkundigen en architecten concentreren zich op optimale bouwvormen. En in de bestaande stad worden daarbij projecten vaak per complex of gebouw bekeken: de zogenaamde kavelplanologie. Hierdoor verliezen we het zicht op het grotere geheel. Want wonen gaat niet primair over stenen en mortel - het gaat over het creëren van leefbare, inclusieve en duurzame gemeenschappen. En daarvoor is een goed bruikbare openbare ruimte cruciaal. 

De kwaliteit van de openbare ruimte bepaalt in hoge mate de aantrekkelijkheid en leefbaarheid van een wijk. Een goed ontworpen buitenruimte stimuleert sociale interactie, bevordert gezondheid en welzijn, en schept economische kansen. De buitenruimte moet inclusief zijn: oud & jong, man & vrouw, gezond & ongezond: iedereen moet zich thuis kunnen voelen op straat. Historische binnensteden en vooroorlogse stadsdelen bewijzen dat hoge dichtheid en hoge leefkwaliteit uitstekend samengaan. De gesloten bouwblokken en levendige plinten in deze delen van de stad zorgen niet alleen voor woonruimte maar bieden ook ruimte voor voorzieningen. En dit stimuleert op zijn beurt weer dat mensen de deur uit gaan.  

Denken in openbare ruimte sluit aan bij het concept van de 15-minutenstad. Dit concept gaat ervan uit dat alle dagelijkse voorzieningen binnen 15 minuten lopen of fietsen bereikbaar zijn. Dit bevordert duurzame mobiliteit en vermindert autoafhankelijkheid. Bij woningbouw moet daarom de eerste vraag zijn: is dit een aantrekkelijke woonomgeving en zo niet, hoe maken we die? Het is geen toeval dat veel huizenzoekers eerst kijken naar de locatie, en dan pas naar de woning zelf. 

Kortom: investeren in de openbare ruimte is investeren in wonen. Het creëert vitale buurten waar mensen graag wonen, werken en recreëren. Bij nieuwe woningbouwprojecten moet de openbare ruimte daarom vanaf het begin integraal onderdeel zijn van het ontwerp.