Straatvernieuwing is hét moment om te kiezen wie voorrang krijgt

dinsdag 17 november 2026

Een groot deel van de ruim 140.000 kilometer Nederlandse wegen is aan vernieuwing toe. Dat zijn niet alleen snelwegen, maar ook de straten waar mensen wonen. Dat biedt dé kans om opnieuw te kiezen: is de straat er vooral om je te verplaatsen, of ook om te spelen en te verblijven?

In heel Nederland moet bestaande infrastructuur worden gerenoveerd of vervangen, en die opgave wordt steeds zichtbaarder. Denk aan het gesloten snelwegviaduct bij Nijkerk, of de Merwedebrug waar geen vrachtverkeer meer overheen mag. Het zijn grote ingrepen die voor lange tijd vastleggen hoe onze infrastructuur eruitziet.

Niet alleen snelwegen

Toch speelt de vernieuwingsopgave niet alleen bij Rijkswaterstaat. Volgens TNO hadden rijk, provincies, gemeenten en waterschappen in 2023 samen meer dan 140.000 kilometer weg in beheer. Een flink deel daarvan is aan vernieuwing toe: snelwegen, maar ook de straten waar mensen wonen.

Juist daar ligt de uitdaging. Toekomstbestendig vernieuwen betekent natuurlijk duurzaam en circulair. Maar in woonwijken betekent het ook dat je opnieuw de vraag moet stellen: voor wie en waarvoor is de straat eigenlijk bedoeld?

Buitenspelen gebeurde overal

Als wij als Ruimtemakers gemeenteambtenaren vragen naar hun leukste herinnering aan buitenspelen, volgt het ene bijzondere verhaal na het andere. Spelen op bouwplaatsen. Achtervolgingen op kinderfietsen door nauwe steegjes. Voetballen op pleinen en straten, vuurtjes stoken in de berm. In de jeugd van de meeste ambtenaren gebeurde buitenspelen altijd en overal. Het begon zodra je de voordeur uitstapte, de straat op.

Van verblijven naar verplaatsen

Sindsdien hebben we de speelruimte teruggebracht tot zorgvuldig afgeschermde plekken. En dat geldt niet alleen voor de speelruimte. De hele buitenruimte is veranderd van een plek om te verblijven in een ruimte om je zo snel en efficiënt mogelijk te verplaatsen. De infrastructuur die nu vernieuwd moet worden, heeft daarin een grote rol gespeeld, omdat die was afgestemd op het groeiende autogebruik.

Het resultaat: kinderen mogen best buitenspelen, maar liefst op plekken die veilig zijn afgeschermd van de gevaarlijke straat. Dat is de omgekeerde wereld.

Wie en wat krijgt voorrang?

De vernieuwing van wegen is daarom bij uitstek het moment om het gesprek te voeren over wie en wat voorrang krijgt op straat. Richten we de straat vooral in voor mobiliteit, of om er prettig te verblijven? En wie heeft daarin de belangrijkste stem? De ‘professionals’ die zo snel mogelijk op hun werk willen zijn? Of hun kinderen, die zelf naar school willen fietsen zonder extra veiligheidsmaatregelen en overal buiten willen spelen, net als hun ouders vroeger?

Natuurlijk is de straat er ook om van A naar B te komen. Maar het een hoeft het ander niet uit te sluiten. De enorme vernieuwingsopgave vraagt om keuzes: voor een prettige, gezonde, duurzame en toekomstbestendige leefomgeving voor jong en oud. Ook in jouw gemeente mag straatvernieuwing niet automatisch het beeld van de afgelopen decennia doortrekken. De keuzes voor de toekomst worden nú gemaakt. Wie en wat krijgt voorrang in de straten van jouw gemeente?

Ruimtemakers 
Deventer
0570 616 005
ruimtemakers.org

Meer artikelen met dit thema

descriptionArtikel

GoWa-dijkversterking: Een veiligere dijk en een toegankelijker rivierlandschap

2 nov om 08:00 uur

Het dijkversterkingsproject Gorinchem-Waardenburg (GoWa) heeft ongeveer 23,5 km van de Waaldijk in Nederland…

Lees verder »
descriptionArtikel

Speelse betonnen zitelementen geven Van Haersmapark extra karakter

2 nov om 08:00 uur

Het historische Van Haersmapark in Drachten is na een ingrijpende renovatie weer in oude glorie hersteld.  Het…

Lees verder »
descriptionArtikel

Statiegeldpaal. Goed verhaal.

2 nov om 08:00 uur

Statiegeld geeft lege flesjes en blikjes waarde. Dat stimuleert inzameling en recycling, maar brengt ook…

Lees verder »
descriptionArtikel

Van verkeersknoop naar dorpstuin: groen en slim parkeren in Kapelle-op-den-Bos

16 nov om 14:21 uur

Winkels die wegtrekken, een Marktplein zonder allure en een Kerkplein dat vooral een verkeersknoop was: voor de…

Lees verder »
descriptionArtikel

Mijn plek: Een boomstambank en voederhuisje van Apeldoorns kaphout

12 nov om 07:00 uur

Sonja Dijkman-Elskamp werkt als beleidsadviseur circulariteit en afval bij de gemeente Apeldoorn. In de rubriek…

Lees verder »
descriptionArtikel

Colligo: de doneerpaal voor een schoner straatbeeld

9 nov om 15:41 uur

Sinds de invoering van statiegeld op blikjes en plastic flesjes is inzamelen lonend geworden. Dat stimuleert…

Lees verder »
flash_onNieuws

Groningse Grote Markt wint Clay Paver Award in categorie Public Spaces

9 nov om 08:22 uur

De herinrichting van de Grote Markt in Groningen is bekroond met een Clay Paver Award. Het project van de…

Lees verder »
descriptionArtikel

Kunststof grastegels: minder wateroverlast, minder beheer

5 nov om 09:14 uur

Hevige regenbuien zetten riolering en parkeerterreinen onder druk, terwijl langere droge perioden juist om…

Lees verder »