Van ambitie naar actie: circulair werken in de openbare ruimte waarmaken

donderdag 11 september 2025

Dora Vansco is programmamanager circulaire economie bij de gemeente Leiden. In deze column gaat ze dieper in op hoe de stad haar ambities op het gebied van circulair bouwen in de openbare ruimte kan waarmaken, van beleid en randvoorwaarden tot organisatorische veranderingen.

Leiden heeft grote ambities op het gebied van circulair bouwen in de openbare ruimte. We willen zo veel mogelijk materiaal uit onze urban mine hergebruiken — denk aan de elementenverharding in de binnenstad. We weten ook dat het kan: in het Leidse Lakenpark bestaat 75 procent van de nieuwe speelstraat uit hergebruikte gele klinkers, met kosten die wel drie keer lager uitvielen dan bij nieuw materiaal. Maar hoe maken we dit structureel en haalbaar, en niet alleen incidenteel? 

Wij zien hierin drie cruciale stappen: de eerste stap is sturen met beleid, zodat projectleiders, ontwerpers en alle betrokkenen circulair denken echt eigen maken. Dat betekent onder andere het opstellen van een ‘Hergebruik-tenzij’-beleid, waarin hergebruik standaard is, en waarvan alleen bij strikte technische redenen mag worden afgeweken. Zo’n beleid maken kost tijd en vraagt intern veel draagvlak, want het is nieuw en onbekend terrein. Maar het is een onmisbare eerste stap. 

Stap twee is de randvoorwaarden creëren. In een stad als Leiden, waar ruimte schaars is, is een circulair depot voor grondstoffen essentieel om grootschalig hergebruik mogelijk te maken. Zolang zo’n plek er niet is, zoeken projectleiders hun eigen oplossingen. Dat brengt risico’s mee: versnippering van materiaal, hoge opslagkosten omdat aannemers zelf voor opslag moeten zorgen, en mogelijke overlast.  

Als derde stap vergt grootschalig hergebruik organisatorische aanpassingen, zoals het aanpassen van standaardcontracten en het kritisch bekijken van gemeentelijke handboeken die soms nieuw materiaal voorschrijven, en daarmee circulariteit in de weg kunnen staan. 

Ook moeten we het ketendenken goed omarmen: niet alleen financieel, maar ook qua milieu-impact. Hergebruik kan goedkoper zijn, maar dat geldt alleen als we de hele keten meenemen: opslag, logistiek en sortering zijn onmisbare schakels die ook kosten en milieueffecten met zich meebrengen. Transparantie en communicatie over deze cijfers zijn essentieel om het draagvlak voor beleid te behouden. 

Circulair werken vraagt keuzes die niet altijd makkelijk zijn en veel inzet vergen. Maar willen we onze urban mine echt benutten, dan moeten we durven: ruimte maken voor een circulaire hub, draagvlak creëren, organisatietransitie bewerkstelligen, en kosten en baten integraal bekijken. Dat zijn de volgende stappen op weg naar Leidens circulaire toekomst. 

 

Meer artikelen met dit thema

descriptionArtikel

GoWa-dijkversterking: Een veiligere dijk en een toegankelijker rivierlandschap

2 nov om 08:00 uur

Het dijkversterkingsproject Gorinchem-Waardenburg (GoWa) heeft ongeveer 23,5 km van de Waaldijk in Nederland…

Lees verder »
descriptionArtikel

Speelse betonnen zitelementen geven Van Haersmapark extra karakter

2 nov om 08:00 uur

Het historische Van Haersmapark in Drachten is na een ingrijpende renovatie weer in oude glorie hersteld.  Het…

Lees verder »
descriptionArtikel

Statiegeldpaal. Goed verhaal.

2 nov om 08:00 uur

Statiegeld geeft lege flesjes en blikjes waarde. Dat stimuleert inzameling en recycling, maar brengt ook…

Lees verder »
descriptionArtikel

Straatvernieuwing is hét moment om te kiezen wie voorrang krijgt

17 nov om 11:18 uur

Een groot deel van de ruim 140.000 kilometer Nederlandse wegen is aan vernieuwing toe. Dat zijn niet alleen…

Lees verder »
descriptionArtikel

Van verkeersknoop naar dorpstuin: groen en slim parkeren in Kapelle-op-den-Bos

16 nov om 14:21 uur

Winkels die wegtrekken, een Marktplein zonder allure en een Kerkplein dat vooral een verkeersknoop was: voor de…

Lees verder »
descriptionArtikel

Mijn plek: Een boomstambank en voederhuisje van Apeldoorns kaphout

12 nov om 07:00 uur

Sonja Dijkman-Elskamp werkt als beleidsadviseur circulariteit en afval bij de gemeente Apeldoorn. In de rubriek…

Lees verder »
descriptionArtikel

Colligo: de doneerpaal voor een schoner straatbeeld

9 nov om 15:41 uur

Sinds de invoering van statiegeld op blikjes en plastic flesjes is inzamelen lonend geworden. Dat stimuleert…

Lees verder »
flash_onNieuws

Groningse Grote Markt wint Clay Paver Award in categorie Public Spaces

9 nov om 08:22 uur

De herinrichting van de Grote Markt in Groningen is bekroond met een Clay Paver Award. Het project van de…

Lees verder »