Toegankelijkheid 2022: duidelijkheid en creativiteit

Tekst: Denise Janmaat, voorzitter Nederlands Instituut voor Toegankelijkheid  

Als ik naar de ontwikkeling van toegankelijkheid kijk in dit bijna afgelopen jaar, ben ik toch blij verrast. Waar we vorig jaar moesten constateren dat het met spoed inregelen van de corona-maatregelen ten koste ging van de toegankelijkheid, blijkt dit jaar op steeds meer plekken de balans gevonden te zijn om ze op te volgen én rekening te houden met de mensen met een beperking. Zowel in de openbare ruimte als in gebouwen.  

Meer in het zicht 

Toegankelijkheid is als aandachtsgebied dit jaar weer één of enkele plekken naar voren opgeschoven. We krijgen van meer gemeenten aanvragen om te adviseren over het toegankelijk maken van de openbare ruimte, om mee te denken bij de ontwikkeling van nieuwe wijken of herindeling van bestaande gebieden. Zo langzamerhand krijgen de professionals in toegankelijkheid vaker een plek in het bouwteam, krijgen zitting in een projectteam of werken een advies uit als er een specifieke uitdaging ligt. Allemaal kansen om Nederland toegankelijker te maken. 

Bewustwording

Het is fijn om te zien dat ook steeds meer disciplines zich bewust zijn van de bijdrage die zij kunnen leveren aan het toegankelijk maken van de openbare ruimte. Of het nu gaat om wegenbouw, landschapsarchitectuur of stedenbouw: steeds eerder wordt gevraagd naar de aanvullende expertise op het gebied van toegankelijkheid. De meerwaarde wordt steeds meer herkend en de samenwerking steeds verder geïntensiveerd. Dat daagt de creativiteit en inventiviteit uit en leidt tot oplossingen die een wezenlijke bijdrage leveren aan de toegankelijkheid. Mooi om te ervaren dat dat zelfs in zo’n uitdagend jaar als 2021 tot aansprekende resultaten leidt.  

Samen leven en werken 

De bewustwording dat al in de vroegste fase van een project toegankelijkheid op de agenda hoort, levert dan al vanaf de aanbesteding meerwaarde op. Meedenken over het Programma van Eisen dat moet leiden tot een toegankelijk centrum of een inclusieve woonwijk, zorgt voor meer mogelijkheden om alle gebruikers deel te laten nemen aan het sociale en maatschappelijk leven. Ook de input van lokale gehandicaptenplatforms helpt daarbij.  

Dat leidt tot buurt- of stadgenoten die zonder belemmeringen met elkaar kunnen afspreken voor een drankje op een terras, mee kunnen doen aan activiteiten en bijvoorbeeld zelf inkopen kunnen doen, naar het park gaan of een brief op de post doen.  

Accenten verschillen 

Dat wordt in elke gemeente op een andere manier ingevuld of opgepakt. Sinds enkele weken ervaar ik dat aan den lijve, omdat ik tijdelijk in een gemeente op zo’n 25 kilometer afstand van mijn woonplaats woon. Het is interessant om te zien hoe anders daar de accenten liggen in de openbare ruimte en wat dat voor mij als rolstoeler betekent. Net zoals het boeiend is om in het lokale huis-aan-huis blad te lezen welke initiatieven genomen worden om de woonomgeving te verbeteren.  

Bereikbaarheid voorzieningen 

Zo blijkt dat vanuit de wijk waarin ik nu woon, er geen specifiek toegankelijke route is naar de dichtstbijzijnde voorzieningen als supermarkt en gezondheidspraktijk. Een aanduiding van de route voor slechtzienden en blinden heb ik nog niet kunnen ontdekken, net zo min als er op de wandelroute rekening is gehouden met rolstoelers en rollatorgebruikers. Op- en afritten liggen niet overal tegenover elkaar waardoor ik deels op de weg moet rijden, trottoirs zijn te smal of er wordt (deels) op geparkeerd, nu het zoveel geregend heeft veel plassen die blijven staan op de trottoirs of wandelpaden.   

Creatieve oplossing 

Daarentegen is aan de afvalvoorzieningen juist veel aandacht besteed. Speciale plekken waar alle afvalverzameling gecentreerd is en er zelfs een parkeerplaats bij aangelegd is om er te kunnen stoppen.  
 
Wat vooral opvalt, is een initiatief om zwerfafval te vermijden. Daartoe is er rondom de afvalcontainer een tuintje aangelegd dat door één of meerdere bewoners in de directe omgeving wordt bijgehouden. Dit moet voorkomen dat afvalzakken naast de container worden geplaatst. Met nog nét iets meer aandacht voor toegankelijkheid kan deze creatieve oplossing ook door rolstoelers gebruikt worden. Nu is het moeilijk om dicht naast de vulopening te rijden en de klep te openen; er moet bovendien ver gereikt worden om de tagplaat te bereiken; dat kan niet iedereen. Met nog een kleine toegankelijkheids-aanpassing een verrassende en vriendelijk ogende afvaloplossing.  
 
De toenemende toegankelijkheid in dit jaar geeft hoop en vertrouwen voor wat er in het verschiet ligt voor het nieuwe jaar. Ik wens u een goede jaarwisseling en houdt u ook volgend jaar graag weer op de hoogte over alle ontwikkelingen. 

Dit artikel is verschenen in Straatbeeld 6, thema trends. Download hier het magazine.