Ziende blind en rollend vooruit

Van iedereen

Maar is relativering wel op zijn plek als het gaat om de kwaliteit van de openbare ruimte voor minder validen? Ik poneer graag de stelling: ‘De openbare ruimte is van iedereen.’ En dan bedoel ik dus ook echt van iedereen. Of je nou jong of oud, groen of geel, blind, helderziend of beide bent, het is de openbare ruimte waar je geen toegangsbewijs voor nodig hebt, geen lid van hoeft te zijn, geen chipper voor nodig hebt. De ruimte die van iedereen is, waar iedereen mag zijn, waar je de ander tegen kunt komen. De plek van de toevallige en ongeplande ontmoeting, van uitwisseling, emancipatie en vrijheid. Dat maakt de openbare ruimte zo bijzonder en onderscheidend ten opzichte van de vele publieke ruimten die gelabeld zijn. In een warenhuis kun je tijdens openingstijden rondhangen, maar wordt verwacht dat je er iets koopt, in een stadion moet je partij kiezen, in een station kom je aan of wordt verwacht dat je vertrekt.
 

In de openbare ruimte hoeft niets en kan van alles. Uiteraard binnen wetgeving en geldende normen en waarden. Op basis van ons gelijkheidsbeginsel zou het dus niet uit moeten maken of je geleid wordt door een hond, in een rolstoel zit of bij kruk, rollator of stok de nodige steun vindt. Met die intentie werk ik aan openbare ruimte vraagstukken. Je kunt je toch niet voorstellen dat we met elkaar werken aan ontwerpen, realiseren en beheren van de openbare ruimte met als resultaat dat we mensen uitsluiten? Wat is er dan openbaar aan onze straten, pleinen en parken?
 

(on)Toegankelijke openbare ruimte

Ik herinner me twee momenten waar ik me erg bewust geworden ben van (on)toegankelijkheid. Het ene moment is al weer circa twintig jaar geleden. Met collega-verkeerskundigen brachten we een bezoek aan een binnenvaartschip dat omgebouwd was tot ‘blinden-experience-ruimte’. Ik kan niet meer terughalen wie de initiatiefnemers waren, hoe het schip heette of in wat voor kader het in Nederland rondvoer. Het heeft echter mijn ogen geopend.
 

In het pikdonkere ruim waren drie werelden gemaakt: huiskamer, straat en café. De rondleiding werd gegeven door een blinde gids die in het pikkedonker ons liet ervaren wat het betekent als er stoeptegels losliggen, rommel in de huiskamer op de grond ligt of een laaghangende boomtak niet gesnoeid is. De rondleiding eindigde in het café met de opmerking dat het rondje op kosten van het huis was. De bar was onvindbaar en de bestellingen werden in de ruimte geroepen. Toen de barman zei dat mijn cola voor me stond, duurde het nog drie minuten voor ik een glas cola gevonden had. Het was echter half leeg en bleek van mijn buurman te zijn.
 

Betere professional door rolstoel

Enkele maanden later ben ik, weer met enkele collega’s en onder leiding van de VGN, in rolstoelen door Rotterdam gereden. In mijn herinnering was er geen tien meter trottoir waar ongestoord gerold kon worden. Een heuse hindernisbaan waar de mariniers van Rotterdam hun handen vol aan zouden hebben. Slingerende fietsen, hoge trottoirbanden, verzakte tegels, hondenpoep aan de wielen. Na twee uur was ik afgepeigerd en was blij dat ik weer stond.
 

Deze twee ervaringen hebben me bewust gemaakt van de verantwoording die ontwerpers, bouwers en beheerders van de openbare ruimte hebben om ervoor te zorgen dat de openbare ruimte er ook daadwerkelijk voor iedereen is. Hoe raar het ook klinkt, ik gun iedereen een (tijdelijke) handicap.  Ontwerpers, bouwers en beheerders neem zelf het initiatief. Bel de VGN op en regel een ‘rolstoel-experience’ middag. Je wordt er een betere professional van.