Waarom Breda graag water wil in de stad

In de jaren zestig en zeventig was de tendens om water te vervangen door steen.  Parkeerplekken waren nodig. Water was slechts een hinderlijk en bovenal onderhoudsgevoelig onderdeel van de stad. Omstreeks 1940 werd rivier de Mark binnen de singels van Breda gedempt. De haven – die halverwege de jaren zestig werd dichtgegooid – had vanaf dat moment geen doorstroming. Geen stroming betekent de ontkieming van ellende. De Mark veroorzaakte stankoverlast en een rattenplaag en werd bovendien een onderwaterresort voor afgedankte fietsen en bedden.

Gedroomde plaatje

Eindresultaat? Het nog groter deel van de Mark werd gedempt en Breda liet de eerste ondergrondse parkeergarage van Nederland aanleggen. Zonde, vindt de gemeente nu. In de Brabantse stad wordt al jaren gesproken over de terugkeer van de Nieuwe Mark. Het pas geïnstalleerde college omschrijft het doortrekken van de Nieuwe Mark zelfs als een van de grootste projecten voor de komende ambtstermijn. Tien jaar geleden werd de Haven heropend. Bovendien werd een deel van de Nieuwe Mark aangelegd langs de Markendaalseweg. Een mooi begin.

Komende jaren moet de kers op de taart volgen. Doortrekken van de rivier (ongeveer 500 meter) over onder andere het terrein van de Seelig Kazerne. Ook woningbouw en de aanleg van een fonkelnieuw stadspark staat op de planning. Wonen en recreëren aan het cultuurhistorische water in bourgondisch Breda. Dat is het gedroomde plaatje.

Het doortrekken van het water over het terrein van de Seelig Kazerne.

Beleving en klimaatadaptatie

Het prijskaartje schommelt tussen de 20 en 30 miljoen euro. Momenteel dubt de gemeenteraad over uitdieping van de haven om pleziervaart door de stad mogelijk te maken. “Dat zou helemaal mooi zijn”, vindt Kuiphuis. “Pleziervaart voegt een extra dimensie toe aan de beleving van de Nieuwe Mark.” Volgens de ruimtelijk adviseur is doortrekken van de Nieuwe Mark een must voor Breda. Vroeger waren parkeerplekken misschien het geldende adagium, vandaag de dag vraagt de stad andere zaken. In een tijd dat steden te kampen krijgen met klimaatuitwassen als hittestress en spoelbuien is juist water en groen geboden. “Water helpt om hittebestendig te zijn. Bovendien creëren we met de Nieuwe Mark een extra afvoerstroom voor overtollig regenwater.”

Zijn collega Harold van den Broek, ontwerper van beroep, nam drie doelstellingen als uitgangspunt bij het ontwerp van het doortrekken van de Nieuwe Mark. Klimaatadaptie, beleving en economie. “Het moet een fijne plek worden om naar toe te gaan. Een uniek stukje Breda. Kinderen moeten er kunnen spelen, mensen moeten er kunnen recreëren en het is de bedoeling dat het water stimuleert om terrasjes te pakken.” Langs de rivier is groen gepland. Bomen, planten, wilde bloemen. Daartussen bankjes en andere zitplekken.

Dynamiek

De lage kade moet ervoor zorgen dat mensen even met hun voeten in het water kunnen. “De rivier moet dynamiek brengen. Niet alleen in de levendigheid, ook in het klimaatverhaal. Als het regent moet-ie kunnen stijgen. De Nieuwe Mark leeft.” Het is de uitdaging om de stad te verbinden met groen. “Het is een heel gelaagd project”, vertelt Kuiphuis. Hij legt uit de Nieuwe Mark straks oostelijk en westelijk Breda met elkaar verbindt. Zeven aan te leggen bruggen in het bestaande traject moeten dat mogelijk maken. “De Nieuwe Mark moet zichtbaar maken hoe de stad in elkaar steekt. Want de cultuurhistorie van Breda bestaat uit steen, maar ook uit water en groen”, besluit Van den Broek.

De groene kademuur voegt extra beleving toe aan de Nieuwe Mark.