Beheer bepaalt of openbare ruimte toegankelijk blijft

Tekst: Denise A.M. Janmaat, Directeur Nederlands Instituut voor Toegankelijkheid 
 
Voor iemand met een visuele beperking kan ontbrekende markering en een verzakkende bestrating van een oprit aanleiding zijn om een andere route te kiezen in verband met het risico om te vallen en de veiligheid bij oversteken, terwijl de rolstoel- of rollatorgebruiker de oprit mijdt vanwege de angst met z’n  wiel te blijven steken en voorover te kukelen. Met alle gevolgen van dien. 



Inmiddels wordt steeds vaker teruggekoppeld dat in gemeenten dergelijke meldingen snel worden opgepakt en uitgevoerd. De bijdrage die diverse meldingsapps daaraan leveren, is merkbaar. Door de burgers wordt ervaren dat het zin heeft om zo’n melding te doen; ze zien veelal op korte termijn het effect ervan en de veiligheid van hun woonomgeving neemt toe. 

Kostenbeheersing 

Dat de ontwikkeling van het melden en snel oplossen als plezierig wordt ervaren door de burger is fijn, maar voor de kostenbeheersing fnuikend. Het zou veel fijner zijn als het systeem van beheer zodanig zou zijn ingericht dat de meldingen nauwelijks nodig zijn. Gewoon, doordat gemonitord kan worden wat de status is in een zodanige frequentie dat de meldingen worden voorkomen.  
 
In een brainstormsessie eerder dit jaar, bleek dat een intensievere samenwerking van de diverse kennispartners en disciplines veel meerwaarde brengt. Niet alleen doordat in de ontwerpfase nog beter rekening met elkaar kan worden gehouden, maar ook doordat de belangen van beheer kunnen worden meegenomen en er daardoor wellicht tot optimalere keuzes gekomen kan worden die voor het beheer (en de gemeente en gebruikers) veel voordelen opleveren. 

Begin bij het begin 

Een gemeente die een nieuwe woonwijk ontwikkelt, realiseerde zich dat vroegtijdig en laat daarom deskundigen van diverse vakgebieden al in de vroegste ontwerpfase aanschuiven. Daardoor bleek het mogelijk om trottoirs zodanig in te richten dat ze optimaal toegankelijk zijn. Daar hebben niet alleen de mensen met een beperking baat bij maar ook de (groot)ouders met kinderwagens en ouderen met boodschappenkarretjes. In die fase bleek dat ook de verlichting daaraan een actieve bijdrage kan leveren, waardoor niet alleen de inwoners met een beperking erdoor geholpen blijken maar het inmiddels ook een positieve bijdrage levert om het gevoel van veiligheid in de wijk te vergroten. De keuzes die gemaakt zijn, dienen daarmee meerdere doelen. Het beheer kan nu integraal worden aangepakt en bekostigd vanuit verschillende invalshoeken en budgetten.  

Kans bij deelprojecten 

Zo wil een gemeente na een verzoek van de raad graag de geleidelijnen op een flink aantal locaties onder handen nemen. Alleen al door ons advies over te nemen om dit niet te beperken tot de geleidelijnen maar de toegankelijkheid in z’n geheel, blijken er voor hen talloze extra mogelijkheden te zijn om grote stappen voorwaarts te zetten in de toegankelijkheid van de gemeente.  
 
Door slimme oplossingen voor de combinatie van geleidelijnen en andere toegankelijkheidsaspecten uit te werken, worden meerdere obstakels uit de weg geruimd. Die verhogen het comfort van alle gebruikers, waardoor zij ook gaan ervaren dat toegankelijkheid niet alleen voor mensen met een beperking wordt gedaan maar iedereen voordelen oplevert.  
 
Het zit ‘m dan niet alleen in de verzakte bestrating, maar ook in een veilige hellingbaan bijvoorbeeld. Op bijgaande foto ziet u dat daar nu iedereen naast kan stappen en ongelukkig vallen, omdat die niet deugdelijk en conform de richtlijnen is aangelegd. Dat kan lelijke letsels opleveren, maar betekent ook een aansprakelijkheidsrisico en risico op imagoschade. Door dit in één keer op te lossen, dient het dus meerdere doelen.

Kennis verbreden 

Wij merken dat het verbreden van de kennis van toegankelijkheid van de afdelingen beheer om deze uitbreiding gestalte te geven, een hoog rendement oplevert. En eenmaal op deze wijze betrokken bij de mogelijkheid om de toegankelijkheid van de gemeente te optimaliseren, raken ze enthousiast en worden ze heel creatief. Met mooie integrale oplossingen als resultaat!