Brede coalitie vraagt om landelijke groennormen voor hittebestendige steden

woensdag 17 juni 2026

Een groeiende coalitie van maatschappelijke organisaties roept de minister van VRO op tot wettelijk verankerde minimumnormen voor groen in de openbare ruimte. In het manifest Groene ruimte, koele steden onderbouwen zij waarom stadsvergroening geen vrijblijvende opgave meer is, maar een randvoorwaarde voor een gezonde en leefbare buitenruimte.

Hitte als structureel probleem in de openbare ruimte

Nederland warmt sneller op dan gemiddeld. Volgens het KNMI zijn er sinds 1901 in totaal 39 hittegolven gemeten; meer dan de helft daarvan viel in de afgelopen 25 jaar. Gebouwen en verharding slaan warmte op, waardoor stedelijke gebieden aanzienlijk warmer kunnen zijn dan het omliggende landelijk gebied. In binnensteden loopt dat verschil op tot circa 8 graden, aldus de Atlas voor de Leefomgeving. Op straatniveau kan de gevoelstemperatuur zelfs tot 45 graden stijgen.

De gezondheidseffecten zijn meetbaar. Hittestress veroorzaakt nu al ruim 250 extra sterfgevallen per jaar in Nederland. Het RIVM schat dat dit getal bij uitblijven van maatregelen kan oplopen tot 3.800 per jaar in 2050. Daarnaast neemt de UV-blootstelling toe, wat samenhangt met de explosieve groei van huidkanker: jaarlijks krijgen 81.000 mensen die diagnose. Ingenieursadviesbureau Sweco raamt de economische schade van klimaatgerelateerde effecten aan de openbare ruimte en gebouwen op 36 tot 62 miljard euro tot 2050. Ook bedrijventerreinen zijn kwetsbaar: zeven op de tien zijn gevoelig voor wateroverlast.

Groen als afweermiddel

Groenvoorzieningen verlagen de temperatuur, bieden schaduw en absorberen regenwater bij piekbuien. Onderzoek van het RIVM bevestigt positieve effecten op zowel de mentale als fysieke gezondheid van bewoners. Toch neemt de hoeveelheid groen per inwoner in Nederlandse steden momenteel af. Uit onderzoek van Natuur & Milieu blijkt dat ruim 800.000 mensen wonen in wijken met minder dan 15 vierkante meter openbaar groen per inwoner. Juist in die buurten wonen relatief veel mensen met een kwetsbare gezondheid en is de kans op wateroverlast groter.

Drie eisen aan de minister

De coalitie - met onder meer Natuur & Milieu, Aedes, de Woonbond, Vereniging Eigen Huis, het Nationaal Huidfonds, FNV, ANWB en Klimaatverbond Nederland — richt zich met drie eisen tot de minister van VRO: wettelijke minimumnormen voor groen en boomkroonbedekking verankerd in de Omgevingswet en het Besluit Kwaliteit Leefomgeving, structurele financiële ondersteuning van gemeenten voor vergroeningsopgaven, en een nationaal actieplan gericht op de meest versteende buurten, waarbij Rijk en gemeenten gezamenlijk optrekken. Tegelijk met het manifest lanceren zij een petitie waarmee inwoners hun steun kunnen uitspreken voor groenere en hittebestendigere buurten.

Bron: Natuur & Milieu