Dorpskern Machelen voorbeeld voor kleine gemeenten

In 2009 ging de prijs ‘Publieke Ruimte’ naar dorpskernherinrichting van Machelen-aan-de-Leie, in de Oost-Vlaamse gemeente Zulte. “Kwaliteitsvolle projecten hoeven niet steeds grootschalig en prestigieus te zijn”, zegt Jan Vilain van Steunpunt Straten. “Dat kwaliteit in de publieke ruimte ook voor kleinere gemeenten haalbaar is, bewijst de herinrichting van Machelendorp”.

Muur van Verbeelding

Machelendorp is tot een ingetogen rust gekomen, in een kader met veel recreatieve mogelijkheden. De ligging aan de Leiearm is nog altijd heel bijzonder, je kunt er picknicken, hengelen of wandelen. Achter het restaurant De Karper ligt Raveels ‘Muur van Verbeelding’. Machelen aan de Leie heeft de laatste jaren zijn beroemde inwoner in de kijker geplaatst. Het Roger Raveelmuseum, met een collectie van 300 schilderijen en 2500 tekeningen, is de belangrijkste toeristische troef geworden. Een subtiel evenwicht vinden tussen het behoud van het typische karakter en de leefbaarheid van het dorp, en de toeristische behoeften - bereikbaarheid en parkeergelegenheid – was een bijzondere uitdaging bij de heraanleg van het publiek domein in het centrum van Machelen. Het Leieplein en het Dorpsplein zijn weliswaar pittoreske aantrekkingspolen voor bezoekers, ze vormen in de eerste plaats een ontmoetingsruimte voor de bewoners. De dorpskern zelf heeft een aaneengesloten, kleinschalige bebouwing en een nauw stratenpatroon. Ingrepen moesten zeer goed afgewogen worden.

Gedeelde ruimte

In het heringerichte en opnieuw aangelegde centrumgebied komt de publieke ruimte tot uiting als een vormend bestanddeel voor de ruimtelijke samenhang, de belevingswaarde en de sociale cohesie, zowel voor bewoners als voor bezoekers. Een aangepaste materiaalkeuze en het herprofileren van de openbare ruimte, aansluitend bij het lagesnelheidsprofiel, versterken het verblijfskarakter van het dorp. De materialisatie in een uniforme verharding – natuursteen van gevel tot gevel – zorgt voor een eenduidig leesbaar, cultuurhistorisch centrumgebied. Het openbaar domein is als een gedeelde ruimte opgevat. Waar nodig wordt in enkele smalle straten, door middel van een boordsteen, de ruimte voor het plaatselijke wegverkeer aangegeven. Een centrale goot vangt er het water op. Dit lineaire element is ook toegepast op het Dorpsplein, het hart van het sociale leven. Hier is gekozen voor eenzelfde uniforme verharding in natuursteen. De autovrije ruimte geeft mogelijkheden voor ontmoeten en ontdekken. Er is plaats voor een terrasje en enkele speelse elementen zoals een fontein.

Terras aan het water

Het Leieplein was tot voor kort een povere asfaltvlakte. Door de reorganisatie van de parkeerplaatsen ontstond ruimte voor een kwaliteitsvolle en representatieve heraanleg van het plein. Het legt nu opnieuw contact met de Leiearm. Deze continuïteit krijgt vorm door middel van een terrasvormige afzink van het plein naar het watervlak. Deze nieuwe oever is evenwichtig ingebracht naast de groene oevers in het dorp. Op die manier versterkt het groene kader de belevingswaarde van dit herstelde, authentieke plein.

Het hele artikel leest u in Straatbeeld magazine #2.

Terug naar overzicht >>>