Ledverlichting Utrecht stemt ecoloog tevreden

maandag 12 december 2022

"Als over vijf jaar alle lantaarnpalen in Utrecht zijn voorzien van led-licht, besparen we 30 procent energie per lamp”, zegt adviseur Licht Arthur Klink van de gemeente Utrecht. Hij en collega Gideon Vreeman, stadsecoloog, werken aan de gemeentelijke lichtplannen. Momenteel worden alle lampen in de openbare ruimte vervangen door led-verlichting: 65.000 lampen, waarvan er nog 45.000 gedaan moeten worden.

Klink: "Utrecht is al sinds de jaren 70 bezig met duurzaamheid op gebied van verlichting. We begonnen als grote gemeente als één van de eersten met het toepassen van nieuwe lamptechnieken, zoals het dimmen van licht. Twaalf jaar geleden hebben we de eerste ledlampen geplaatst. Vandaag de dag zijn we bezig om alle straatverlichting in Utrecht te vervangen door ledverlichting."

Ecologische voordelen

Vreeman is blij met de ledlampen. "Lampen van vroeger hadden meer strooilicht: het licht ging alle kanten op. Bij ledverlichting kan je dit veel meer afbakenen. Dat is beter voor de dieren in de stad. Je kan veel gerichter werken. Als je straatverlichting bij een rij bomen hebt staan, kan je ervoor zorgen dat het licht daar niet op schijnt. Zo hebben we bij de lampen aan de Catherijnesingel het licht aan de kant van het water afgebakend."

Catharijnesingel Utrecht (bron: gemeente Utrecht)

"Normaal heeft ledverlichting veel blauw in het spectrum. Wij maken bewust gebruik van ledlampen die minder blauw zijn. Elke kleur heeft weer verschillende effecten op plant- en diersoorten. Het mijden van blauw licht is in het algemeen beter voor dieren, met name voor vleermuizen. Blauw licht verstoort onder andere de biologische klok zowel bij mensen als dieren. Daarom passen we in groengebieden amber kleurige led toe. Doordat dat licht geler is, zal er van deze verstoring minder sprake zijn.”

“We proberen te voorkomen dat de lampen op een plek komen te staan waar veel vleermuizen langs vliegen. We moeten als stad de vleermuizen beschermen, daarom is het belangrijk dat we naast het vervangen van de lampen ook bekijken waar welke soort lantaarns komen te staan. Het uitgangspunt is niet verlichten tenzij."

Duurzamer

Naast het lagere energieverbruik, het gerichter werken met licht voor de natuur zijn de ledlampen in bredere zin duurzamer. Arthur: "Oude lampen moesten vaak na vier jaar al vervangen worden terwijl deze lampen minimaal twintig jaar meegaan. We kijken naar de materialen: hoe onderhoudsintensief en recyclebaar zijn ze? We zijn veel bezig met 'retrofitten': oude materialen upgraden, zonder onderdelen weg te gooien. We zijn er mee bezig dat nieuwe lampen minder verpakkingsmateriaal bevatten en uit pure materialen bestaan (zonder verf). We zouden allemaal bewuster om moeten gaan met licht."