Straatvernieuwing is hét moment om te kiezen wie voorrang krijgt

dinsdag 17 november 2026

Een groot deel van de ruim 140.000 kilometer Nederlandse wegen is aan vernieuwing toe. Dat zijn niet alleen snelwegen, maar ook de straten waar mensen wonen. Dat biedt dé kans om opnieuw te kiezen: is de straat er vooral om je te verplaatsen, of ook om te spelen en te verblijven?

In heel Nederland moet bestaande infrastructuur worden gerenoveerd of vervangen, en die opgave wordt steeds zichtbaarder. Denk aan het gesloten snelwegviaduct bij Nijkerk, of de Merwedebrug waar geen vrachtverkeer meer overheen mag. Het zijn grote ingrepen die voor lange tijd vastleggen hoe onze infrastructuur eruitziet.

Niet alleen snelwegen

Toch speelt de vernieuwingsopgave niet alleen bij Rijkswaterstaat. Volgens TNO hadden rijk, provincies, gemeenten en waterschappen in 2023 samen meer dan 140.000 kilometer weg in beheer. Een flink deel daarvan is aan vernieuwing toe: snelwegen, maar ook de straten waar mensen wonen.

Juist daar ligt de uitdaging. Toekomstbestendig vernieuwen betekent natuurlijk duurzaam en circulair. Maar in woonwijken betekent het ook dat je opnieuw de vraag moet stellen: voor wie en waarvoor is de straat eigenlijk bedoeld?

Buitenspelen gebeurde overal

Als wij als Ruimtemakers gemeenteambtenaren vragen naar hun leukste herinnering aan buitenspelen, volgt het ene bijzondere verhaal na het andere. Spelen op bouwplaatsen. Achtervolgingen op kinderfietsen door nauwe steegjes. Voetballen op pleinen en straten, vuurtjes stoken in de berm. In de jeugd van de meeste ambtenaren gebeurde buitenspelen altijd en overal. Het begon zodra je de voordeur uitstapte, de straat op.

Van verblijven naar verplaatsen

Sindsdien hebben we de speelruimte teruggebracht tot zorgvuldig afgeschermde plekken. En dat geldt niet alleen voor de speelruimte. De hele buitenruimte is veranderd van een plek om te verblijven in een ruimte om je zo snel en efficiënt mogelijk te verplaatsen. De infrastructuur die nu vernieuwd moet worden, heeft daarin een grote rol gespeeld, omdat die was afgestemd op het groeiende autogebruik.

Het resultaat: kinderen mogen best buitenspelen, maar liefst op plekken die veilig zijn afgeschermd van de gevaarlijke straat. Dat is de omgekeerde wereld.

Wie en wat krijgt voorrang?

De vernieuwing van wegen is daarom bij uitstek het moment om het gesprek te voeren over wie en wat voorrang krijgt op straat. Richten we de straat vooral in voor mobiliteit, of om er prettig te verblijven? En wie heeft daarin de belangrijkste stem? De ‘professionals’ die zo snel mogelijk op hun werk willen zijn? Of hun kinderen, die zelf naar school willen fietsen zonder extra veiligheidsmaatregelen en overal buiten willen spelen, net als hun ouders vroeger?

Natuurlijk is de straat er ook om van A naar B te komen. Maar het een hoeft het ander niet uit te sluiten. De enorme vernieuwingsopgave vraagt om keuzes: voor een prettige, gezonde, duurzame en toekomstbestendige leefomgeving voor jong en oud. Ook in jouw gemeente mag straatvernieuwing niet automatisch het beeld van de afgelopen decennia doortrekken. De keuzes voor de toekomst worden nú gemaakt. Wie en wat krijgt voorrang in de straten van jouw gemeente?

Ruimtemakers 
Deventer
0570 616 005
ruimtemakers.org

Meer artikelen met dit thema

descriptionArtikel

Vispassage in de Dinkel krijgt keerwanden op maat, tot op de millimeter

5 okt om 11:33 uur

In de Dinkel kunnen vissen en andere waterdieren weer vrij passeren langs twee rijksmonumenten: het…

Lees verder »
descriptionArtikel

Marktplein Hardenberg: eerst iedereen aan tafel, dan pas een schep in de grond

2 okt om 07:55 uur

Het Marktplein was nog geen dag open, toen er al dertig kinderen in de fonteinen stonden te spetteren, terwijl…

Lees verder »
descriptionArtikel

Routes in Great Places: beleving en comfort zijn te ontwerpen

30 sep om 09:45 uur

Precies tien jaar geleden kwam het handboek Prettige Plekken uit met ontwerp- en planningsrichtlijnen voor een…

Lees verder »
descriptionArtikel

Samen spelen is nog lang niet in elke gemeente mogelijk

29 sep om 11:51 uur

Een speelplek waar een kind in een rolstoel gewoon mee kan doen met de rest van de buurt: in bijna de helft van…

Lees verder »
descriptionArtikel

Heusden vervangt 150 speeltuintjes door ruim 100 beweeg- en ontmoetplekken

28 sep om 10:00 uur

Waar in Heusden nu nog speeltoestellen voor basisschoolkinderen op plat gemaaid gras staan, komen de komende…

Lees verder »
descriptionArtikel

Meer dan verlichting: een huiskamergevoel op het voorplein van metrostation Slinge

25 sep om 11:00 uur

Het signaal vanuit de bewoners rondom metrostation Slinge in Rotterdam was al langere tijd hetzelfde: de…

Lees verder »
descriptionArtikel

Scorecard koppelt theorie aan praktijk voor koele plekken in Rotterdam

24 sep om 11:00 uur

Koele plekken in de stedelijke buitenruimte zijn essentieel om hittestress te verminderen, maar de kennis om ze…

Lees verder »
descriptionArtikel

Gemeenten zetten de voetganger steeds vaker op één, maar waar is de data?

23 sep om 11:05 uur

Steeds meer gemeenten omarmen het STOMP-principe en willen de voetganger centraal zetten. Toch ontbreekt vaak…

Lees verder »