Verkeersveiligheid als vliegwiel voor een leefbaardere Vetkamp in Nijkerk

De Vetkamp is een van de grootste toegangswegen naar het centrum van Nijkerk. Jarenlang draaide alles om doorstroming. Fietsers deelden de rijbaan met vrachtverkeer, op belangrijke punten ontbraken zebrapaden, en oversteken bij de rotondes was voor voetgangers een gok. “Als je kijkt hoeveel motorvoertuigen hier dagelijks langs rijden en hoe onduidelijk de situatie op sommige punten was, dan weet je dat er iets moest veranderen”, zegt projectleider Niek Dunnink.

Terwijl de rest van het centrum al was vernieuwd, bleef deze straat achter. “Dit was echt het laatste stuk aan de noordkant van het centrum dat nog niet gereconstrueerd was.” Gemeente en bewoners waren het snel eens over wat voorop moest staan: de veiligheid van fietsers en voetgangers.

Een provinciale kans die meteen werd gegrepen

Het project kreeg een extra dimensie toen de Vetkamp onderdeel werd van de F28, een provinciale doorfietsroute. “De provincie heeft het initiatief genomen om dit soort routes duidelijker te markeren en van meer ruimte te voorzien. We hebben dat meteen meegenomen in het ontwerp.”

Het resultaat: bredere, vrijliggende fietspaden op plekken waar fietsers eerst naast auto’s reden. “Bewoners geven terug dat het nu prettig is om naast elkaar te fietsen. Vroeger lag er op een deel gewoon een fietspad op de rijbaan. Als er dan een vrachtwagen langskwam, voelde dat heel anders.”

Zebrapaden die er gewoon niet waren

Soms zit de winst in het voor de hand liggende. Bij de rotonde Oranjelaan werd de fietsstrook verbreed en de autorijbaan iets versmald. Er kwamen zebrapaden bij. “Dat klinkt misschien vanzelfsprekend, maar die waren er op meerdere punten gewoon niet. Mensen wisten niet of ze wel of geen voorrang hadden.”

Dat was extra belangrijk omdat er door de woonzorglocaties in de buurt veel ouderen langs de route wonen. Voor hen moest de straat vooral overzichtelijk worden.

Een weg die zelf zegt: rij rustiger

Tussen de Gildestraat en de Oranjelaan ging de maximumsnelheid van 50 naar 30 kilometer per uur. Een bord alleen was niet genoeg: de inrichting zelf remt de snelheid af. “De weg is zo ontworpen dat het logisch voelt om rustiger te rijden.”

De winst die je niet ziet

Onder de straat gebeurde misschien wel het belangrijkste. Een deel van de Vetkamp werd losgekoppeld van het gemengde riool. Regenwater wordt nu apart opgevangen en gaat niet meer rechtstreeks naar de zuivering. “Het is misschien niet het meest zichtbare onderdeel van het project, maar het is wel een wezenlijke milieuwinst.”

'Participatie, milieu en fietsinfrastructuur waren de drie onlosmakelijke pijlers. Je kon ze niet los van elkaar zien'

Waarom alleen platanen niet genoeg is

Vroeger stonden er vrijwel alleen platanen langs de Vetkamp, een soort die weinig bijdraagt aan biodiversiteit. Nijkerk koos voor meerdere boomsoorten, aangevuld met onderbeplanting. “Dat is iets wat in stedelijk groen vaak ontbreekt.”

Ook de plek van het groen veranderde. In plaats van clusters bomen afgewisseld met lange kale stukken, staat er nu een rustig, terugkerend groenritme. Dat geeft de straat meer samenhang. Wie er nu langsloopt, moet nog even geduld hebben: “De beplanting is recent geplant, dus het is nu nog kaal.”

Weinig ruimte, veel partijen

Bewoners, ondernemers, nutsbedrijven, hulpdiensten, het waterschap, de provincie Gelderland en een transporteur met zwaar vrachtverkeer: allemaal schoven ze aan. “Zij rijden met brede voertuigen over de Vetkamp. Dat móet je meenemen in het ontwerp.”

Veel speelruimte was er niet. “Je hebt twee voetpaden, twee fietspaden, een rijbaan en parkeervakken. Meer zit er niet in.” Participatie ging daarom vooral over informeren en meedenken over keuzes die wél open lagen, zoals parkeerplekken en boomsoorten.

De les: wees eerlijk over de planning

De voorbereiding in bouwteamverband duurde vier maanden. De uitvoering liep uit: 26 weken in plaats van de geplande zeventien. Dunnink is er open over. “De les die ik meeneem: wees aan het begin realistischer over het tijdspad, ook richting de aannemer en de omgeving.”

Wat andere gemeenten hiervan kunnen leren

• Koppel opgaven aan elkaar. Nijkerk combineerde verkeersveiligheid, een provinciale fietsroute, afkoppelen van regenwater en vergroening in één project. Eén keer de straat open, meerdere doelen tegelijk.
• Haal zwaar verkeer en hulpdiensten vroeg aan tafel. Brede voertuigen bepalen mede wat er in een smal profiel past.
• Wees duidelijk over wat participatie inhoudt. Als het profiel weinig ruimte laat, laat bewoners dan meedenken over de keuzes die er wel zijn.
• Ontwerp het gedrag, niet alleen het bord. Een inrichting die vanzelf afremt, werkt beter dan alleen een lagere snelheidslimiet.
• Kies voor variatie in groen. Meerdere boomsoorten en onderbeplanting maken de straat rijker en ecologisch waardevoller.
• Denk aan wie er woont. Met veel ouderen in de buurt werden overzicht en veilige oversteken extra belangrijk.
• Plan met marge. Een realistisch tijdspad voorkomt teleurstelling bij aannemer en omgeving.

Een straat die werkt voor iedereen

De reacties zijn overwegend positief. Bewoners vinden de route overzichtelijker en rustiger, en ouders zijn blij met het vrijliggende fietspad. “Nu het klaar is, vindt iedereen het fantastisch. Dat is ook precies waar je het voor doet.”

Dit artikel is verschenen in Straatbeeld 4/2026. Je leest deze editie gratis in onze digitale bibliotheek.