Wolvenvallei Rotterdam verbindt mensen in stad met natuur

Van monocultuur naar mozaïek 

Jarenlang had het gebied maar één gezicht: vlak, groener dan groen en zonder schakeringen. Stroe herinnert zich de oude situatie goed. “Het was eigenlijk een soort groen tapijt. Strak, saai, functioneel misschien, maar ecologisch gezien gebeurde er weinig. Er was geen reliëf, geen structuur, en je zag dat soorten geen plek hadden om zich te vestigen.” 

Dat gebrek aan variatie botste met de groeiende ecologische ambities van Rotterdam. Richtlijnen over herstel van biodiversiteit, klimaatadaptatie en natuurinclusief werken vroegen om actie. Rotterdam vertaalde dat naar onder meer het groen-tenzij-principe en een nadruk op soortenrijkdom in het stedelijk groen. “De Wolvenvallei stond eigenlijk al langer op de lijst als kansrijk gebied”, legt Stroe uit. “Juist omdat het zo’n blanco canvas was. Je kon hier echt iets neerzetten wat iets toevoegt.” 

Samen met een ecoloog, een ontwerper en andere specialisten werd een plan gemaakt dat volledig inzet op variatie. Het gebied werd opengewerkt, opgehoogd, verlaagd en opnieuw ingericht met enkel het materiaal dat ter plekke vrijkwam. “Het was honderd procent circulair”, zegt Stroe. “Alles wat we uitgroeven, gebruikten we weer om het landschap mee op te bouwen. Dat geeft het gebied echt een natuurlijk karakter.” 

Door het aanbrengen van microreliëf ontstonden talloze overgangen: van droog naar nat, van licht naar schaduw, van open naar dicht. Het resultaat is een genuanceerd landschap waar planten en dieren veel meer niches vinden dan voorheen. 

Water als drager van het nieuwe systeem 

Een van de grootste veranderingen is de manier waarop water nu door het gebied beweegt. Waar regenwater voorheen snel werd afgevoerd, wordt het nu juist vastgehouden. “Het moest een spons worden”, zegt Stroe. “Regen valt niet altijd gelijkmatig. Soms komt het met bakken tegelijk. Door water te bufferen, ontlast je het riool én geef je natuur ruimte.” 

De bestaande amfibiepoelen waren te klein, te geïsoleerd en vaak afhankelijk van de hoeveelheid regen van dat moment. Het nieuwe ontwerp verbindt die poelen tot een vloeiende waterstructuur: een meanderende kreek die zich door het landschap slingert. “Je ziet nu echt hoe het water zijn eigen lijnen trekt”, vertelt Stroe. “En het mooie is: een deel van de circa vijftien kilometer aan greppels mond hierop uit en voedt het systeem.” 

Die hydrologische ingreep vormt de ruggengraat voor de ecologische ontwikkeling. De natte en drassige delen trekken amfibieën aan, maar creëren ook voedselrijke zones voor insecten en rustplekken voor vogels. Stroe: “In het voorjaar hoor je de kikkers nu echt overal. Dat geluid hóórde gewoon bij dit gebied, maar we hadden het jarenlang niet gehad.” 

Libellen als ambassadeurs 

De explosie van libellen is een van de meest opvallende successen. “Bij zonnig weer scheren er nu tientalen kleuren door het zonlicht. Dat is echt een feest om te zien”, zegt Stroe. “Libellen zijn supergevoelig voor waterkwaliteit. Ze komen alleen als het systeem klopt. Toen we ze massaal zagen verschijnen, wisten we: het werkt.” 

De libellen trekken op hun beurt weer andere soorten aan. Vooral de boomvalk, die jaagt op vliegende insecten, gebruikt de wolvenvallei steeds vaker als foerageerplek. “Het is zo’n dynamisch beeld”, vertelt Stroe. “Je ziet ze echt gebruikmaken van wat wij hier hebben gecreëerd.” Het beheer sluit daarbij aan. Door gefaseerd te maaien ontstaan er plekken die lang blijven staan naast stukken die korter zijn. Zo heb je altijd voedsel én schuilplek voor insecten en kleine dieren. Het is eigenlijk een vorm van gestuurd toeval.” 

Een intensief jaar van samenwerken 

Hoewel de transformatie ingrijpend was, bleef de doorlooptijd beperkt. Binnen een jaar was het grootste deel van het werk afgerond. “We hadden een team dat elkaar volledig aanvulde”, zegt Stroe. “De ontwerper dacht in grote lijnen, de ecoloog bepaalde de randvoorwaarden, en wij vanuit beheer keken naar hoe het werkt in de praktijk. Door die combinatie konden we snel schakelen.” 

Ook bezoekers reageerden meteen. “Je hoorde mensen zeggen: het lijkt wel Canada. En dat snap ik wel. De open ruimtes met die donkere naaldboomranden eromheen, de contrasten van licht, het water dat tussen de heuveltjes doorloopt… het heeft een heel eigen sfeer gekregen.” 

Natuur én mens profiteren 

Het vernieuwde landschap is meer dan een ecologische ingreep. Het is een plek die mensen opnieuw verbindt met natuur in de stad. Stroe ziet het dagelijks gebeuren. “Je merkt dat mensen langzamer gaan lopen. Dat ze even blijven kijken. Kinderen ontdekken nu kikkers, libellen, waterloopjes. Je ziet verwondering.” 

Voor de natuur is de winst minstens zo groot: van een monotone grasvlakte naar een robuust, levend ecosysteem dat meebeweegt met regen, droogte en seizoenen. “We hebben echt iets gemaakt dat zichzelf in stand kan houden”, zegt Stroe. “Een gezond systeem. En het allermooiste: het groeit nog steeds door. Ieder jaar zal het rijker worden.”

Dit artikel is verschenen in Straatbeeld 6/2025. Je leest deze editie gratis in onze digitale bibliotheek.