Whitepaper wil steden helpen bij afwegingsproces rond Smart Lighting

Voor de whitepaper begin dit jaar wereldwijd werd rondgestuurd, verscheen eind 2021 de jaarlijkse OVL Monitor. Daarin werd aan overheden gevraagd de belangrijkste technische ontwikkelingen op het gebied van de openbare verlichting te prioriteren. Telemanagement stond op de vierde plaats, smart city achtste. De aandacht bij de overheden lag voor het overgrote deel bij led, op afstand gevolgd door dimmen.  

Leeft het onderwerp al voldoende?  

“Dat de transitie naar led bovenaan staat is begrijpelijk, die is belangrijk want daar kun je veel energiebesparing mee behalen. In de openbare verlichting hebben dingen ook tijd nodig, die transitie naar led is volop gaande. Smart Lighting kun je zien als een vervolgstap daarop, dimmen is dat ook al. En bij telemanagement heb je het al over een basisvorm van slimme verlichting, het zijn stappen in het proces. Wel is het belangrijk om bij die stap naar led alvast vooruit te kijken naar de slimme infrastructuur. Dergelijke ingrepen kun je maar beter zo toekomstbestendig mogelijk uitvoeren. 

Smart Lighting is ook geen doel an sich, maar een middel om je doelen als bijvoorbeeld energiebesparing te bereiken. Een voorbeeld daarvan zag ik in een pilot in Rome, waar ze normaal in een gebied vaste dimschema’s hanteerden: dus om zo laat zeventig procent en om zo laat vijftig procent en zo verder. Ze hebben dit een jaar lang vergeleken met een systeem dat reageerde op weers- en verkeersomstandigheden en dat bleek een energiereductie van veertig procent op te leveren.” 

Jullie stellen in de paper dat je slimme verlichting niet alleen technisch moet benaderen? 

“Dat willen we stevig benadrukken. Die technische blik is heel valide, want heeft grote voordelen: je kunt je beheer efficiënter doen, je kunt kosten en veel energie besparen. Maar ook de menselijke kant is van groot belang. Als we aan de verlichting zaken als sensoren en data gaan toevoegen, kan dat zorg over privacy geven. Dat moet je vroeg in het proces meenemen. In San Diego is bijvoorbeeld een slim systeem helemaal stilgelegd omdat dat onvoldoende gebeurd of uitgelegd was. En dan moet je het overnieuw doen.” 

In de whitepaper gaan jullie uitgebreid op de voordelen in. Wat zou je eruit kunnen lichten? 

“Besparing van energie en CO2-uitstoot is één, daar is veel te halen. Geldt ook voor de kostenkant op termijn, op de mogelijke terugverdientijd gaan we in de paper uitgebreid in. Verder kun je de openbare verlichting nog beter inzetten voor je burger, met bijvoorbeeld adaptief dimmen, kleurgebruik en aanpassing aan de lokale wensen. Ook lichtvervuiling kan verminderd worden.” 

“En slim licht is vaak een opstap naar functionaliteiten voorbij licht. Als je eenmaal een slimme communicatiestructuur tussen licht en lampen hebt liggen, kun je ineens veel meer dan dat, bijvoorbeeld luchtkwaliteitsmeters aan je netwerk koppelen. Dan heb je het al meer over een slimme stad. Meestal begint een Smart City bij Smart Lighting, omdat de infrastructuur met lantaarnpalen wordt gezien als een praktisch beginpunt voor andere toepassingen.” 

Jullie benoemen ook zaken die ervoor kunnen zorgen dat de uitkomst onbevredigend kan zijn: geen burgerbetrokkenheid, onzorgvuldig omgaan met data, regie over de openbare ruimte verliezen, zorg bij eigen werknemers over banenverlies. En er is noodzaak voor extra expertise, kun je dat toelichten? 

“Lichttechnische kennis blijft de kern, maar waar het zwaartepunt eerst bij elektrotechnisch lag, komt daar nu een ICT-component bij, het wordt een computersysteem. Die competenties moeten er ook zijn of komen. Een intern ICT-bedrijfssysteem is daarbij heel wat anders dan een extern systeem. Daarnaast moet je heel goed weten wat je doet als je data wilt gaan verzamelen in de openbare ruimte en die wilt gaan verwerken. Dit is niet te onderschatten.” 
 
Voor het how to-proces hebben we de impact op de  technische organisatie en de burgerbetrokkenheid besproken. Wil je daar nog wat aan toevoegen? 

“Het is goed om pilots te draaien. Door op een beperkt stuk te starten leer je zoveel: de technologie, de leveranciers, de contractuele bepalingen, lichtaspecten, het hele proces. Verder kunnen steden de adoptie van open standaarden voor interoperabiliteit versnellen door deze op te nemen in aanbestedingen. De whitepaper roept daartoe op en biedt daartoe ook handvatten.” 

Ross roept gemeenten op de whitepaper te lezen. “Het bevat kennis en ervaring van vele steden. Het is niet bedoeld om voor te schrijven wat te doen, maar het kan je helpen om een eigen afweging te maken.” 

De whitepaper A Cities’ Guide to Smart Lighting is gratis te downloaden op de website van de LUCI Association.  

(fotocredits: Nick Bookelaar)