Artikel

Centrumgebied Almelo krijgt enorme impuls

De regiofunctie die het Twentse Almelo vroeger had, was de stad de laatste decennia een beetje verloren. Dat kwam ook doordat de binnenstad niet meer het niveau had wat iedereen daar vroeger van gewend was en er kwam steeds meer winkelleegstand. Op een gegeven moment was de maat vol en moest er iets veranderen. En zo is het herinrichtingsproject voor het centrum tot stand gekomen.

“We hadden als motto dat wat er ook gebeurt, er moet iets gebeuren om de mensen weer naar de binnenstad te trekken”, vertelt Ditty Oegema, projectleider van de herinrichting. “Het aantrekkelijke en levendige wat Almelo vroeger had moest weer terugkomen.”

Uiteindelijk heeft gemeente Almelo een opdracht uitgezet bij Wanda Roskam van de gemeente om een stedenbouwkundige visie te maken voor het hart van de stad, waaronder ook het Marktplein en een ander plein vallen die mee zouden moeten in de inrichting. “Wat we eigenlijk meteen al zeiden bij het opzetten van een stedenbouwkundige visie voor de herinrichting, was dat het water weer terug moest komen in de stad”, vertelt Roskam. “Almelo had tijdens de hoogtijdagen van de textielindustrie de grootste katoenhaven van Nederland. Dit daalde zo rond de jaren zestig van de vorige eeuw, waarna water een beetje zijn functie verloor in het centrum en wat meer op de achtergrond raakte”, vervolgt Roskam. “We wilden met de herinrichting dan ook graag inzetten op water en een groene stad.
 We zijn begonnen met het doortrekken van het water van de haven op de plek waar nu het nieuwe stadhuis staat.  

Complex

Het opzetten van het plan voor de herinrichting was nogal een veelomvattend proces. Daar kan ook projectleider Rob Bokdam over meepraten. “We hebben veel stadsgesprekken gevoerd met betrokkenen zoals horeca, winkeliers en omwonenden en mede naar aanleiding hiervan is het ontwerp verder afgemaakt. Met dit hele proces zijn we zo ongeveer een jaar bezig geweest.” 




Roskam vult aan: “Er zijn in totaal twee grote stadsgesprekken geweest waarbij iedereen inspraak mocht geven 
 voor het project. Het eerste gesprek  fungeerde vooral als oriënterend gesprek: Wat wil de stad nou eigenlijk met het Marktplein en de haven, wat voor sfeer willen ze? Hieruit kwam vooral naar voren dat de stad waarde hecht aan evenementen, gezelligheid, de markt en dat ze het water graag terug zien komen. Hier zijn we toen verder mee aan de slag gegaan”, aldus Roskam.  

Iedereen erbij betrekken 

Het idee bij het herinrichtingsproject was ook om de bewoners en andere partijen zoals horeca en winkeliers echt te betrekken bij het proces. “Dat is wel goed gelukt als ik het eindresultaat bekijkt”, zegt Dennis ten Barge van Roelofs . Roelofs was de hoofdaannemer van het project en heeft geprobeerd om tijdens het project alles zo soepel mogelijk te laten verlopen. “En aangezien we naderhand weinig tot geen klachten kregen, is dat wel iets wat goed is gegaan. Vooraf was er nog wel wat weerstand van betrokkenen, maar na het zien van het eindresultaat en het verloop van het project, is dat eigenlijk als sneeuw voor de zon verdwenen. We hadden ons ook ten doel gesteld om zo min mogelijk overlast te veroorzaken.” 

 



De gemeente is zeer goed te spreken over de aanpak van hoofdaannemer Roelofs. “Ze waren altijd bereikbaar voor vragen over het project en ze zorgden er echt voor dat de mensen en partijen zo min mogelijk overlast ervaarden”, vertelt Roskam. “Het was inderdaad ook echt in ons plan opgenomen om het project met zo min mogelijk hinder te laten verlopen”, vult Ten Barge aan. 

Kunst

Kunst is één van de kernwaardes diegemeente Almelo bij zich draagt. Bij elk herinrichtingsproject of verbouwingsproject wordt een nieuw kunstwerk geplaatst. “Dat wilde we dus bij dit project ook doen”, aldus Roskam. In Almelo loopt een kunstroute vanaf het Javagebied langs het water de binnenstad in. De inwoners werd om input gevraagd om idee voor een kunstwerk rondom de haven in te sturen. “Hier zijn 98 ideeën voor binnengekomen”, vertelt Oegema. “Hier hebben we uiteindelijk een selectie van 7 ideeën van overgehouden, waarna we tot een uiteindelijke selectie van 3 zijn gekomen. Uit deze drie ideeën mochten de inwoners, horeca, ondernemers en winkeliers het beste project kiezen. Uiteindelijk heeft het idee van de IJsvogels van kunstenares Anne Wenzel gewonnen.  
 
Om het water terug te kunnen brengen in het centrum, moest met allerlei zaken rekening gehouden worden. Zo moet het water kwalitatief en schoon zijn. “Hierin hebben we veel samengewerkt met het waterschap”, vertelt Bokdam. “Water in de stad is niet alleen een mooi gezicht, maar draagt ook in positieve zin bij aan de ecologie.” Voor de materiaalkeuze zijn verder ook zeer bewuste keuzes gemaakt. “We wilden het water terugbrengen richting het stadhuis en daar ons materiaal op afstemmen”, vertelt Roskam. “De trappen zijn uitgevoerd in beton en de kademuren hebben dezelfde kleur als de steen van het stadhuis, zodat het één geheel vormt. Voor de grote trappartij bij het water wilden we een traptribune maken.” Aan de traptribune is nog een leuk en origineel element bij het water toegevoegd: een drijvend podium. “Het drijvende podium is ontworpen als een kanosteiger die kan worden omgebouwd tot drijvend podium”, vertelt Ten Barge. “Omdat er in Almelo veel waarde wordt gehecht aan evenementen, is dit een element dat waarschijnlijk veel gebruikt zal worden.” Bij het drijvende podium zijn tevens twee strandjes aangelegd waar de mensen echt dicht bij het water kunnen zitten. “Als de sluizen opengaan, waan je je pas echt op het strand”, aldus Bokdam. Hij doelt op het feit dat als de sluizen opengaan het water stijgt en er een soort eb- en vloedconstructie ontstaat.  

Groen

Om groen ook te laten terugkomen in het project, zodat de openbare ruimte wat meer kleur krijgt, is ervoor gekozen om een aantal bomen te plaatsen. Deze bomen zijn allemaal geplaatst met cortenstalen boomroosters. Deze stijl is ook al ingezet bij de waterboulevard bij het stadhuis. “In de boomroosters hebben we een vorm van wiebertjes aangebracht. Dit is kenmerkend voor het wapen van Almelo en symboliseert tevens het gebaar van vallende blaadjes”, vertelt Bokdam. “Verder zijn alle boomroosters rond en zijn om de bomen heen ronde banken geplaatst waar mensen lekker kunnen zitten en over de haven en het centrumgebied kunnen uitkijken.” De bedriegertjes bij het waterkunstwerk zijn uitgevoerd in grijs natuursteen. Met al deze elementen profileert Almelo zich na de herinrichting als stad van groen en water.  



Stadstuin

Het groen komt extra duidelijk terug in de stadstuin. Samen met inwoners en woningcorporatie Beter Wonen heeft de gemeente het ontwerpproces van de stadstuin doorlopen. Als onderdeel daarvan ontwierp kunstenaar Lennie van Vugt samen met een paar omwonenden de hoofdentree. De poort vertelt het verhaal over de plek, de stad en de trots van de bewoners voor hun omgeving. De vier elementen zijn het logo van Almelo, een katoenbloem, een praam en een schietlood die allen verwijzen naar de rijke geschiedenis van Almelo. Het is een plek geworden waar iedereen zich prettig bij voelt.  

 
Het nieuwe parkje kent een hoogteverschil van bijna 2 meter tussen het busstation en de entree van de flat. De hele tuin kent een flauwe helling van ongeveer 1 meter 20. De bomen liggen lager met als karakteristiek middelpunt de bestaande moerascypres. Het hekwerk rondom de stadstuin wordt ’s nachts afgesloten.  
 

Met het eindresultaat stemt de gemeente Almelo zich zeer tevreden. “Zowel het proces als de uiteindelijke oplevering van het project is iets waar we trots op zijn”, vertelt Roskam. Het is een project geworden waarin een ieder uit Almelo inspraak was, waar het water en groen weer echt terug zijn gekomen in de stad en waar weinig tot geen hinder in voorkwam. Daar zijn we best een beetje trots op.” 


Dit artikel is verschenen in Straatbeeld 03/2020, thema Spelen. Het nummer is gratis te lezen in onze bibliotheek >>
 
 

Deel dit artikel