Lichtmasten voor Kurhaus ademen geschiedenis van Scheveningen

Jarenlang is er gewerkt aan de herinrichting van de boulevard in Scheveningen, die op 2 april officieel door Koningin Máxima is heropend. Het project maakt deel uit van een bredere gebiedsontwikkeling van de badplaats, die al in 2016 door de gemeente Den Haag is opgestart. Eerst is de Moralesboulevard in het zuiden aangepakt, daarna de Noordboulevard. Met de herinrichting van de Middenboulevard is nu ook het hart van de iconische badplaats, met het Kurhaus als blikvanger, klaar voor de toekomst.

Stakeholders

Klaas Hilverda, werkzaam als landschapsarchitect bij de gemeente Den Haag, heeft zich de afgelopen jaren intensief beziggehouden met de herinrichting. "Dit is een unieke locatie, waar we met veel verschillende stakeholders te maken hebben. Naast de miljoenen toeristen treffen we in Scheveningen veel verschillende ondernemers, die er vaak al van oudsher gevestigd zijn. Het is spitsroeden lopen om iedereen tevreden te houden. Op bepaalde keuzes in het ontwerp, zoals de dertig meter brede trap voor het Kurhaus, kwam aanvankelijk veel kritiek. Nu het klaar is en mensen het resultaat zien, horen we niets dan lof. De trap is juist een prachtige, en mede dankzij de geïntegreerde verlichting in de leuningen, heel uitnodigende entree naar het strand geworden."

Verlichting

Klaas werkte samen met een ontwerpteam aan een integraal lichtplan voor de gehele boulevard. "Een intensief en gezamenlijk proces, met onder andere tweewekelijkse werksessies", herinnert Ritsert Huijsman, Design Manager bij Studio DL, zich. "Het grote voordeel van de integrale benadering is dat de openbare verlichting nu geen toevoeging achteraf is, maar een vanzelfsprekend onderdeel van het landschap en de beleving."

Studio DL vertaalde dit naar een heldere opbouw: een terughoudende basisverlichting in de lengterichting van de boulevard, gecombineerd met fijnmazigere, lagere lichtpunten in banken, trappen en strandopgangen. "Binnen dat geheel krijgen de monumentale masten voor het Kurhaus juist hun kracht. Het zijn uitgesproken elementen, die de plek van het historische hotel markeren en versterken, juist ook omdat het gebouw zelf minder zichtbaar is in de lengterichting van de boulevard."

Ontwerp

"Wij wilden verlichting ontwerpen die recht doet aan de grandeur van het Kurhaus en past bij de omgeving", vertelt lichtontwerper Tomas Daniëlse. "We hebben aandachtig gekeken naar wat er al was of ooit is geweest: de historische lichtmasten van bekend architect en stedenbouwkundige Berlage bijvoorbeeld."

De masten kregen kenmerkende uithouders richting de armaturen bovenaan, met een natuurstenen zitelement aan de voet. Per mast drie bolvormige, glazen armaturen met gravures van de gekroonde haringen uit het wapen van Scheveningen. "We kozen voor verticale verlichting en een lichtkleur van 2700 Kelvin, warmer dan de 3000 Kelvin die elders wordt gebruikt, en passend bij de kleur van de masten. Tegelijkertijd maakt dit het plein onderscheidend. We hebben het armatuur bovendien zo ontwikkeld dat het je zicht op zee nergens beïnvloedt."

Tender

Voor de productie schreven Studio DL en de gemeente Den Haag een zorgvuldig opgestelde tender uit. "Je hoopt zo partijen te selecteren die echt kunnen maken wat je zoekt", zegt Huijsman. Die werden gevonden in Valmont Structures (masten) en Modernista samen met de Spaanse fabrikant SETGA (armaturen).

Studio DL drong er bij de gemeente op aan budget vrij te maken voor een proefmodel van het armatuur. En dat bleek terecht: het proefexemplaar uit Spanje had een iets grotere dichte bovenkant gekregen om alle techniek kwijt te kunnen. "Door de andere verhouding leek het meer op een korf dan op een bol", licht Daniëlse toe. "Dit soort details voelen soms als 'mierenneukerij', maar juist die laatste puntjes op de i kunnen voor ontwerpers alles uitmaken. Gelukkig bleek SETGA een partner die perfect met je meebeweegt. De lichtval via de facetten als de lampen eenmaal branden, is adembenemend mooi."

Corrosiebestendig

Valmont Structures uit Maarheeze tekende voor de acht masten van meer dan dertien meter hoog. "Het unieke ontwerp en de bijzondere locatie maken dit project exceptioneel", vertelt accountmanager Maikel Schepers. "We hebben ons volledig gevoegd naar de wensen van de ontwerpers, zo stuurden we het poeder voor onze coating naar Spanje om de gewenste kleur ook op de armaturen te krijgen. Hier aan de kust achten wij een C5M poedercoating noodzakelijk."

De kleur van de masten - een beigetint passend bij het strand -, de natuurstenen zitbanken en de afstemming op de stenen van het Kurhaus werden bepaald door landschapsarchitect Hilverda. "Ik heb om de masten bovendien een blauwe rand laten aanbrengen, zodat het ontwerp aansluit bij andere elementen op de boulevard, zoals de afvalbakken en andere masten."

Een bijzonder detail: masten bewegen altijd door windlast, zeker zo dicht bij zee en met drie armaturen als ballast. Valmont berekende samen met terrazo-specialist Tomaello hoeveel speling er moest zitten tussen de mast en de omliggende zitbank. "Er mocht geen vaste verbinding ontstaan. Daarom kozen we voor een metalen sierrozet, geklemd om de mast. Bijkomend voordeel: de opening rondom de mast kan zo geen vuilnisbak worden."

Maatwerk

Modernista, de Rijswijkse leverancier van duurzame buitenverlichting, verzorgde samen met SETGA de armaturen. "Zij hebben kosten noch moeite gespaard", zegt mede-eigenaar Mieke Slingerland. "Het glas voor de bollen komt uit Tsjechië, de gravures zijn in Duitsland gemaakt. Het glas is zo geslepen dat de lichtval een chique uitstraling geeft die past bij een boulevard. Dit armatuur doet méér dan licht geven alleen."

De installatie vroeg ook logistiek om precisie: Valmont Structures bracht de acht masten op speciaal ontworpen pallets naar Scheveningen en plaatste ze eigenhandig. SETGA was ter plekke om de installatie van de armaturen in goede banen te leiden.

"De herinrichting van de Middenboulevard was een spectaculaire uitdaging", besluit Hilverda. Aannemer Heijmans hield de boulevard dagelijks open voor duizenden bezoekers, met tijdelijke bruggen en een bouwbrug die bezoekersstromen en bouwverkeer scheidde en die onverwachts een populaire selfiespot werd.

Slingerland: "We hebben allemaal méér dan ons best gedaan. Als je allemaal gemotiveerd bent om het allerbeste te leveren, is het enige wat nog rest: luisteren naar elkaar en vertrouwen op elkaars expertise. We zijn er laaiend trots op dat ons dat is gelukt. Het eindresultaat staat als een huis."

Dit artikel is verschenen in Straatbeeld 2/2026. Je leest deze en andere edities gratis in onze digitale bibliotheek.