Gijsbrecht van Amstelstraat in Hilversum maakt plaats voor ruimte en sfeer

“Je ziet nu gewoon dat het een winkelstraat is met een logische inrichting”, zegt Rob van den Boer, projectmanager bij de gemeente Hilversum over de nieuwe ‘Gijsbrecht’. Dat gevoel van vanzelfsprekendheid is precies waar het project naar streefde: een straat die vanzelfsprekend functioneert, maar waarin iedereen - van winkelend publiek tot ondernemer - zich prettig voelt. 

Aanleiding en uitgangspunten 

De aanleiding voor de metamorfose was duidelijk. De ondernemers van de Gijsbrecht van Amstelstraat maakten zich zorgen over de toekomstbestendigheid van hun straat. De bestaande openbare ruimte voldeed niet meer: smalle voetpaden, gevaarlijk laden en lossen, onlogische fietspaden en te weinig groen maakten het winkelgebied onaantrekkelijk. “Het ging ons vooral om de verblijfskwaliteit”, legt Bart van der Helm, beleidsadviseur Verkeer, uit. “Het moest leuker en veiliger worden voor voetgangers en bezoekers, zonder dat de verkeersfunctie van de straat verloren ging.” 

Een van de belangrijkste uitgangspunten was dan ook het behoud van de bereikbaarheid: auto’s moesten erdoor kunnen, laden en lossen moest mogelijk blijven, en parkeren zo dicht mogelijk bij de winkels. Tegelijkertijd moest de straat uitnodigen tot lopen, zitten en genieten. 

Naast de ondernemers, bij wie het initiatief bij vandaan kwam, sloten later ook bezoekers en bewoners aan om hun bijdrage te leveren aan het proces. “Als gevolg van veranderend winkelgedrag door verplaatsing naar online shoppen, revitalisatie van winkelcentra in de buurt en een veranderende stadsdynamiek, besloten de ondernemers, later ook in samenspraak met bezoekers en bewoners, een visie ‘De ideale Gijsbrecht 2017-2022’ op te stellen”, vertelt Van der Helm. “De lokale gemoedelijkheid, samen met de ideale bereikbaarheid, maakten hierin voor de ondernemers uiteindelijk een essentieel verschil ten opzichte van de oude situatie.” 

Oude situatie

Participatie en co-creatie 

Het ontwerptraject stond derhalve niet op zichzelf. Eind 2022 voerde de gemeente een enquête uit via het Hilversum Burgerpanel en dat leverde maar liefst 1400 reacties op. De input gaf een duidelijk beeld van wat bewoners en bezoekers belangrijk vonden: veiliger laden en lossen, gescheiden fiets- en voetpaden, en meer plek voor fietsenstallingen en terrassen. “We hebben meerdere inloopbijeenkomsten gehouden om de wensen en verwachtingen in kaart te brengen”, zegt Van den Boer.  

Inrichting en esthetiek 

Het straatbeeld is uiteindelijk ingrijpend veranderd. “De rijbaan voor auto’s deelt nu ruimte met fietsers, maar de snelheid ligt lager, wat de veiligheid vergroot”, legt Van der Helm uit. Er is met de herinrichting ook veel meer ruimte gecreëerd voor de voetganger. “Halfronde bankjes rondom de bomen nodigen uit tot ontmoeting, terwijl de nieuwe beplanting een gebiedseigen tint geeft die past bij de omliggende heide”, vult Van den Boer aan. “Gebakken klinkers zorgen voor extra sfeer, en asfalt onder het weggedeelte waar zware voertuigen zoals vrachtwagens rijden, vermindert geluidsoverlast.” 

Een belangrijke wijziging betrof de kruisingen Neuweg en Bosdrift met de Gijsbrecht van Amstelstraat. Deze zijn gelijkwaardig gemaakt met rechts voorrang, waardoor snelheid en overzicht afnemen en het oversteken nu veiliger is. “Het is even wennen”, zegt Van der Helm, “maar uiteindelijk verloopt het verkeer er rustiger en logischer.” 

Het laden en lossen van de supermarkt is verplaatst naar een zijstraat, de   leveranciers van andere winkels kunnen terecht op laad- en losplekken naast de rijbaan. “Dit reduceert opstoppingen en verhoogt de doorstroom voor voetgangers en auto’s”, stelt Van der Helm.  

Effecten en reacties 

Het resultaat oogt natuurlijk en uitnodigend. Terrasjes langs de rijbaan zorgen voor levendigheid, terwijl de voetgangersruimtes breed en comfortabel zijn. Ook de ondernemers zijn tevreden: de straat is nu een plek waar klanten graag verblijven. 

Wel blijft er, zo geeft Van den Boer aan, aandacht nodig voor bepaalde details, zoals hoogteverschillen bij keien rondom bomen en de weginrichting bij zebrapaden. “Ouderen en kwetsbare groepen vinden het soms lastig dat zebrapaden zijn verwijderd, een kwestie die de komende monitoring verder zal uitwijzen.” 

Voorbeeld voor de toekomst 

De Gijsbrecht van Amstelstraat laat zien dat een zorgvuldig en participatief herinrichtingsproces een straat kan transformeren. Door verkeersveiligheid, verblijfskwaliteit en esthetiek met elkaar te combineren, is een winkelgebied ontstaan waar verschillende functies harmonieus samenkomen. Inspiratie voor andere steden is nabij: vergelijkbare projecten in Utrecht dienden eerder als voorbeeld. 

Het verhaal van de Gijsbrecht van Amstelstraat is niet alleen een technische oefening in ruimtelijk ontwerp, maar ook een les in samenwerking en luisteren. De ondernemers, bewoners en gemeente hebben samen een plek gecreëerd die zowel praktisch als sfeervol is. “Het mooie aan het project vind ik de vanzelfsprekendheid die het uitstraalt”, stelt Rob van den Boer. “Het lijkt soms alsof het altijd al zo geweest is. Het logischer verloop van het verkeer en de veiligheid die het nu uitstraalt, gecombineerd met de toegevoegde verblijfskwaliteit, maakt het voor mij een geslaagd project.”