Dora Vansco is programmamanager circulaire economie bij de gemeente Leiden. In deze column gaat ze dieper in op hoe de stad haar ambities op het gebied van circulair bouwen in de openbare ruimte kan waarmaken, van beleid en randvoorwaarden tot organisatorische veranderingen.
Van ambitie naar actie: circulair werken in de openbare ruimte waarmaken
Leiden heeft grote ambities op het gebied van circulair bouwen in de openbare ruimte. We willen zo veel mogelijk materiaal uit onze urban mine hergebruiken — denk aan de elementenverharding in de binnenstad. We weten ook dat het kan: in het Leidse Lakenpark bestaat 75 procent van de nieuwe speelstraat uit hergebruikte gele klinkers, met kosten die wel drie keer lager uitvielen dan bij nieuw materiaal. Maar hoe maken we dit structureel en haalbaar, en niet alleen incidenteel?
Wij zien hierin drie cruciale stappen: de eerste stap is sturen met beleid, zodat projectleiders, ontwerpers en alle betrokkenen circulair denken echt eigen maken. Dat betekent onder andere het opstellen van een ‘Hergebruik-tenzij’-beleid, waarin hergebruik standaard is, en waarvan alleen bij strikte technische redenen mag worden afgeweken. Zo’n beleid maken kost tijd en vraagt intern veel draagvlak, want het is nieuw en onbekend terrein. Maar het is een onmisbare eerste stap.
Stap twee is de randvoorwaarden creëren. In een stad als Leiden, waar ruimte schaars is, is een circulair depot voor grondstoffen essentieel om grootschalig hergebruik mogelijk te maken. Zolang zo’n plek er niet is, zoeken projectleiders hun eigen oplossingen. Dat brengt risico’s mee: versnippering van materiaal, hoge opslagkosten omdat aannemers zelf voor opslag moeten zorgen, en mogelijke overlast.
Als derde stap vergt grootschalig hergebruik organisatorische aanpassingen, zoals het aanpassen van standaardcontracten en het kritisch bekijken van gemeentelijke handboeken die soms nieuw materiaal voorschrijven, en daarmee circulariteit in de weg kunnen staan.
Ook moeten we het ketendenken goed omarmen: niet alleen financieel, maar ook qua milieu-impact. Hergebruik kan goedkoper zijn, maar dat geldt alleen als we de hele keten meenemen: opslag, logistiek en sortering zijn onmisbare schakels die ook kosten en milieueffecten met zich meebrengen. Transparantie en communicatie over deze cijfers zijn essentieel om het draagvlak voor beleid te behouden.
Circulair werken vraagt keuzes die niet altijd makkelijk zijn en veel inzet vergen. Maar willen we onze urban mine echt benutten, dan moeten we durven: ruimte maken voor een circulaire hub, draagvlak creëren, organisatietransitie bewerkstelligen, en kosten en baten integraal bekijken. Dat zijn de volgende stappen op weg naar Leidens circulaire toekomst.

Meest gelezen
Bij het thema van dit artikel betrokken organisaties
Meer artikelen met dit thema
Losser kiest voor slimme marktstroom van Seijsener Techniek
22 okt om 10:22 uurDe gemeente Losser heeft twee nieuwe marktstroomkasten in gebruik genomen op het Raadhuisplein. Markten en…
Deventer geeft voetganger hoogste prioriteit in binnenstad
22 okt om 10:08 uurDe gemeente Deventer zet de voetganger bovenaan bij de inrichting van de binnenstad en de wijken eromheen.…
Autonome zonneverlichting als antwoord op netcongestie
21 okt om 10:00 uurNederland staat voor een ongekende uitbreiding van het elektriciteitsnet. Tegelijkertijd krijgen steeds meer…
Sociale veiligheid voor vrouwen vraagt meer dan straatverlichting
20 okt om 10:00 uurVrouwen en meisjes voelen zich vaker onveilig op straat dan mannen en jongens. Ze delen hun locatie met…
Energiezuinig verlichten met oog voor mens en natuur
18 okt om 09:26 uurHoe verlicht je drukke fietsroutes zonder onnodige lichthinder voor de natuur? De gemeente Dronten wilde vooral…
Waterbuffers: schoonhouden is makkelijker dan schoonmaken
17 okt om 09:15 uurBij hevige neerslag moet een ondergrondse waterberging in korte tijd veel water kunnen verwerken. Maar naast…
Verkeersveiligheid als vliegwiel voor een leefbaardere Vetkamp in Nijkerk
16 okt om 09:50 uurTienduizend motorvoertuigen per dag, ontbrekende zebrapaden en fietsers naast vrachtwagens. De Vetkamp in…
Meer licht alleen maakt de straat niet automatisch veiliger
15 okt om 11:47 uurNa een incident in de openbare ruimte klinkt al snel de roep om meer licht. Begrijpelijk, maar niet altijd…
