Van ambitie naar actie: circulair werken in de openbare ruimte waarmaken

donderdag 11 september 2025

Dora Vansco is programmamanager circulaire economie bij de gemeente Leiden. In deze column gaat ze dieper in op hoe de stad haar ambities op het gebied van circulair bouwen in de openbare ruimte kan waarmaken, van beleid en randvoorwaarden tot organisatorische veranderingen.

Leiden heeft grote ambities op het gebied van circulair bouwen in de openbare ruimte. We willen zo veel mogelijk materiaal uit onze urban mine hergebruiken — denk aan de elementenverharding in de binnenstad. We weten ook dat het kan: in het Leidse Lakenpark bestaat 75 procent van de nieuwe speelstraat uit hergebruikte gele klinkers, met kosten die wel drie keer lager uitvielen dan bij nieuw materiaal. Maar hoe maken we dit structureel en haalbaar, en niet alleen incidenteel? 

Wij zien hierin drie cruciale stappen: de eerste stap is sturen met beleid, zodat projectleiders, ontwerpers en alle betrokkenen circulair denken echt eigen maken. Dat betekent onder andere het opstellen van een ‘Hergebruik-tenzij’-beleid, waarin hergebruik standaard is, en waarvan alleen bij strikte technische redenen mag worden afgeweken. Zo’n beleid maken kost tijd en vraagt intern veel draagvlak, want het is nieuw en onbekend terrein. Maar het is een onmisbare eerste stap. 

Stap twee is de randvoorwaarden creëren. In een stad als Leiden, waar ruimte schaars is, is een circulair depot voor grondstoffen essentieel om grootschalig hergebruik mogelijk te maken. Zolang zo’n plek er niet is, zoeken projectleiders hun eigen oplossingen. Dat brengt risico’s mee: versnippering van materiaal, hoge opslagkosten omdat aannemers zelf voor opslag moeten zorgen, en mogelijke overlast.  

Als derde stap vergt grootschalig hergebruik organisatorische aanpassingen, zoals het aanpassen van standaardcontracten en het kritisch bekijken van gemeentelijke handboeken die soms nieuw materiaal voorschrijven, en daarmee circulariteit in de weg kunnen staan. 

Ook moeten we het ketendenken goed omarmen: niet alleen financieel, maar ook qua milieu-impact. Hergebruik kan goedkoper zijn, maar dat geldt alleen als we de hele keten meenemen: opslag, logistiek en sortering zijn onmisbare schakels die ook kosten en milieueffecten met zich meebrengen. Transparantie en communicatie over deze cijfers zijn essentieel om het draagvlak voor beleid te behouden. 

Circulair werken vraagt keuzes die niet altijd makkelijk zijn en veel inzet vergen. Maar willen we onze urban mine echt benutten, dan moeten we durven: ruimte maken voor een circulaire hub, draagvlak creëren, organisatietransitie bewerkstelligen, en kosten en baten integraal bekijken. Dat zijn de volgende stappen op weg naar Leidens circulaire toekomst. 

 

Meer artikelen met dit thema

descriptionArtikel

Stijlvol pauzeren bij The Wall Utrecht: een buitenbank op maat

14 okt om 10:03 uur

Langs de A2 staat een gebouw dat zich niet laat negeren: The Wall Utrecht. Felrood, uitgesproken en…

Lees verder »
descriptionArtikel

Slimmer bestraten met mechanische verwerking van straatbakstenen

13 okt om 10:00 uur

Mechanisch bestraten wordt steeds vaker de standaard in de openbare ruimte. Deze verwerkingsmethode is…

Lees verder »
descriptionArtikel

BUCH Bewust maakt circulariteit concreet

13 okt om 09:00 uur

Circulaire economie is een vertrouwd begrip, maar de vertaling naar de praktijk blijft weerbarstig. De BUCH-…

Lees verder »
descriptionArtikel

Van ontwerp tot plaatsing: maatwerkpergola voor het Theo van Goghpark

12 okt om 08:55 uur

In het Theo van Goghpark op IJburg is een nieuwe inclusieve speelplaats gerealiseerd, waarin verschillende…

Lees verder »
descriptionArtikel

Als de stad niet breder kan, moet het groen de gevel op

9 okt om 08:06 uur

De stad wordt dichter, warmer en drukker, en de vraag naar groen groeit mee: voor verkoeling, biodiversiteit en…

Lees verder »
descriptionArtikel

Arendsplein in Oosterhout: gewaagde keuze levert plein op dat voelt als eigen tuin

8 okt om 10:00 uur

Miriam Kierkels-Stoop werkt al zeventien jaar bij de gemeente Oosterhout, waar ze al tijdens haar hbo-…

Lees verder »
descriptionArtikel

Uniforme uitstraling voor BRT-haltes in provincie Utrecht

7 okt om 10:00 uur

Met de start van de nieuwe OV-concessie in de regio Utrecht is het Bus Rapid Transit-netwerk (BRT) verder…

Lees verder »
descriptionArtikel

Hoe integreer je beweegvriendelijkheid in de herontwikkeling van naoorlogse wijken?

6 okt om 10:00 uur

Veel naoorlogse wijken staan de komende jaren voor een ingrijpende transformatie. Opgaven op het gebied van…

Lees verder »