Young Professional: Else van den Berg - Brouwer

Wat is je functie en wat houdt die in de praktijk in?

“Mijn functie is ontwerper openbare ruimte. Dat is eigenlijk best letterlijk wat het ook is, namelijk dat ik ontwerpen maak voor plekken in de openbare ruimte. Ik doe vooral wat kleinere plekken. Is er bijvoorbeeld een pleintje dat we willen vergroenen, dan maak ik daar een ontwerp voor, vaak in samenspraak met bewoners. Of straten: we zijn in Delft heel erg bezig met vergroenen, dus vaak ligt de focus daarop. Dan maak ik een ontwerp voor het vergroenen van die straat.”

Wat voor studie heb je gedaan en hoe ben je bij deze functie terechtgekomen?

“Dat is een grappig verhaal, want ik heb niet gedaan wat je zou verwachten dat je hiervoor doet. Toen ik van de middelbare school kwam heb ik gekozen om Life Science and Technology te studeren. Dat is een soort celbiologie, dus dat is echt iets compleet anders.

Toen ik daarmee klaar was, concludeerde ik eigenlijk voor mezelf: oh, nu moet ik de rest van mijn leven in een laboratorium zitten. Ik kwam pas na mijn studie erachter dat ik dat niet wilde doen. Ik hield altijd heel erg van tekenen en van groen en besefte mij toen dat er heel veel tijd en ruimte was, en dat er nog niks hoefde. Ik had verder geen verplichtingen en we woonden heel goedkoop, dus toen kon ik een studie doen om tuinen te ontwerpen. Dat heb ik in Boskoop gedaan, bij de Ontwerpacademie.

Daarna heb ik een tijdje mijn eigen bedrijf gehad in het ontwerpen van tuinen, maar ik was toch niet echt een ondernemer. Op een gegeven moment kregen we mijn dochtertje en toen dacht ik: dit moet ik niet meer doen, dit trek ik niet.

Toen heb ik op LinkedIn een bericht gezet: ik zoek iets anders. Iemand van de gemeente Delft belde mij en vroeg of ik wilde komen praten. Hij vroeg echt letterlijk: wat wil je doen? Toen zei ik: ik vind ontwerpen heel leuk, maar ik weet eigenlijk niet echt wat van de openbare ruimte. Gelukkig was dat geen probleem. Er was ruimte in het team en toen ben ik aangenomen.

Alles wat ik heb geleerd over de openbare ruimte, heb ik hier geleerd. Ik ben superblij met die kans die ik heb gekregen en het bevalt me echt heel goed, want geen dag is hetzelfde en ik werk aan heel veel verschillende projecten. Je hebt te maken met bewoners en tegelijkertijd kom je vaak iets positiefs brengen: we gaan vergroenen, of we gaan het mooier maken. Ik zit dus niet aan de vervelende kant van de gemeente, bijvoorbeeld het afhandelen van klachten. 

En tuurlijk: bewoners hebben soms tegenstrijdige belangen. De een vindt parkeren heel belangrijk, de ander weer wat anders. Conflicten kom ik dus zeker wel tegen, maar op een heel ander niveau.”

Kun je iets zeggen over je drijfveer en je passie in je werk?

“Ik maakte me altijd al zorgen over de wereld: hoe gaat het met het klimaat en met de hitte? Het is heel fijn dat ik in mijn werk daar heel concreet wat aan kan doen en dat ik heel erg merk: oké, dit is mijn invloed. Ik voel gewoon dat met groen alles beter gemaakt kan worden. Daarnaast ben ik ook heel blij dat ik niet ben blijven hangen in die celbiologiestudie, want nu kan ik de motivatie die ik heel erg intern voel, om de wereld mooier te maken, heel concreet in mijn werk toepassen. Dat is echt fantastisch.”

Waarom zou volgens jou een jongere moeten kiezen voor een baan in de openbare ruimte?
“Dat komt neer op de drijfveer die ik net noemde. Het is superveelzijdig, omdat je in contact staat met bewoners, maar ook met veel collega’s. Daarnaast is de openbare ruimte van iedereen. Dat vind ik zo fijn aan mijn baan: ik werk voor bewoners en niet voor een bedrijf dat er veel geld mee verdient, en dat past goed bij mij.

Je wilt de wereld mooier maken en dat doe je voor iedereen, niet voor een select clubje dat er toevallig geld voor heeft. Dat stond me ook tegen aan het tuinontwerpen, dat het altijd mensen waren die er geld voor hadden.

De openbare ruimte is een enorme uitdaging op het gebied van ruimte, en jonge mensen brengen nieuwe ideeën mee. Frisse denkbeelden. Dat is écht nodig, want anders blijven we hangen in wat we altijd deden, en dat gaat niet meer. Als je doet wat je deed, krijg je wat je kreeg.”

Wat bevalt je aan je werk?

“Mensen zeggen altijd tegen me: wat lijkt me dat een leuke baan. En dat is het, omdat je iets maakt wat er nog niet was: je maakt iets mooier. Vaak beginnen we bij een lelijk pleintje dat helemaal versteend is, dan komt er input van bewoners en mag ik daarover nadenken. Op zo’n moment voel ik mij bevoorrecht: dat je al die ideeën te horen krijgt en mag gaan brainstormen. Die ideeën komen altijd op momenten dat ik het niet verwacht. Dan zit ik op de fiets en denk ik ineens: misschien kan ik dit doen.

Ik ben er dus soms op een gezonde manier ook buiten mijn werktijden mee bezig, maar dat geeft niet. Dan wordt er iets bedacht en iedereen werkt eraan mee, want dat doe ik niet alleen. Anderen helpen vaak met het opdoen van ideeën of het uitwerken van het ontwerp. Dan voert de aannemer het uit, en op een gegeven moment is het er. Dan denk ik: wow, dit heb ik getekend en nu staat het hier.

In mijn eerste studie werkte ik in het lab met dingen die ik niet met het blote oog kon zien. Alles moest via testjes en microscopen zichtbaar gemaakt worden. En je deed één klein stukje van een groot onderdeel. Nu doe ik iets waar ik mensen mee naartoe kan nemen en kan zeggen: kijk, dit heb ik bedacht. Dat maakt je heel trots.”

‘Dat is wat me altijd frustreert: ik wil hier een mooie boom, maar eer hij zover is, werk ik hier niet meer’

Waar ben je trots op?

“Er zijn veel projecten waar ik blij van word, maar eentje springt eruit. Dat was een versteend straatje met een versteend speeltuintje erbij. Een bewoner had initiatief genomen en de gemeente benaderd: kunnen we hier vergroenen? Samen met de bewoners heb ik toen een plan gemaakt, maatwerk in maatwerk. Ze hebben nu allemaal boomspiegels die ze zelf onderhouden, en één groter stuk groen dat ook door een bewoner wordt onderhouden.

Daar ging ik laatst langs. Bij één deel denk ik: daar moet de aannemer nog wat aan doen. Maar het stuk dat door bewoners wordt onderhouden ziet er prachtig uit. Dan denk je: wow, deze mensen maken van hun straat hun eigen plek. Dat maakt me blij, dat ze zich meer onderdeel voelen van hun wijk, omdat ze er zelf aan bijdragen dat het er mooi uitziet.”

Wat zie je als grootste uitdaging in je werk?

“In heel veel steden denk ik dat er op een gegeven moment keuzes moeten worden gemaakt. We zitten nu toch heel vaak te denken: we willen eigenlijk alles. En we komen er steeds meer achter dat dat niet gaat. Daar hebben we in Delft echt wel stappen in gezet, met een beleid waarin prioriteiten staan omschreven.

Dat is voor mij ook heel behulpzaam want ik kan zien wat vanuit het college of vanuit het beleid het belangrijkste is in die wijk of straat. Bijvoorbeeld over de auto. We hebben in Delft het beleid dat we de voetganger op één willen, maar dat botst natuurlijk heel vaak met hoeveel auto’s er zijn. Want helemaal weg gaat hij natuurlijk niet: we kunnen niet verwachten dat iedereen ineens geen auto meer heeft. Maar ik snap ook dat het echt heel moeilijk is, want sommige dingen zijn lastig te veranderen.”

En wat is de grootste uitdaging in de openbare ruimte?

“Misschien gaat wat ik zei over keuzes maken meer over de openbare ruimte. De uitdaging in mijn werk is dan dat je alle belangen zoveel mogelijk in één plaatje wilt passen. Dat is vaak het lastigst. Je wilt iedereen tevreden houden, maar dat kan niet.”

Waar ligt volgens jou de sleutel voor een toekomstbestendige leefomgeving?

“Ik ben echt een voorstander voor bomen. Als ik denk aan de hitte van afgelopen zomer: toen kon je echt voelen dat het, als je door een bomenrij liep, gevoelsmatig tien graden koeler was dan in de hete zon. En met het klimaat waar we naartoe gaan, alle plaatjes die we voor 2050 hebben, komt het op één ding neer: we hebben echt bomen nodig, en ruimte in de ondergrond, want alleen dan kunnen ze groot genoeg worden.”

Wat is of kan jouw bijdrage daarin zijn?

“Die bomen op de kaart zetten, en daarover met bewoners in gesprek gaan, zodat ik kan uitleggen waarom bomen zo belangrijk zijn en waarom we daar meer op moeten sturen. Veel mensen begrijpen dat, maar er zijn ook mensen die nog steeds de gemeente bellen en zeggen: er liggen blaadjes van uw boom in mijn tuin en ik wil een klacht indienen. Gelukkig hebben we ook veel enthousiaste bewoners die bezig zijn met vergroenen. Zij kunnen soms veel beter met medebewoners praten en uitleggen waar het om gaat.”

Wat is jouw favoriete plek in de openbare ruimte, en waarom?

“Ik heb twee kinderen, van 4 en 1, en in Delft heb je twee fantastische waterspeeltuinen waar we superblij mee zijn. Eentje zit in de wijk Tanthof, en dat is zo’n fantastische plek. Ik zie dat mijn kinderen het daar leuk hebben en lekker worden uitgedaagd om met zand en water te spelen, en helemaal zelf hun eigen spel bedenken.

Ik heb recent een cursus gevolgd over het ontwerpen van natuurspeeltuinen. Daar werd ik zo blij van, dat ik dacht: ook voor volwassenen is dit een fijne plek. In het groen, met al die kinderen die heerlijk spelen. Een plek waar iedereen kan zijn. In de normale openbare ruimte, met al die auto’s en de drukte, is het voor kinderen soms moeilijk om te verblijven. Het is niet meer zoals vroeger, dat je makkelijk van de ene naar de andere plek kon lopen zonder bang te hoeven zijn dat je wordt aangereden.”

Wat is volgens jou een aansprekende innovatie in de openbare ruimte?

“Je hebt het concept raingardens. Dat zijn een soort groene plekken die heel goed toegepast kunnen worden in relatief smalle ruimtes, waar je niet de breedte hebt voor een wadi, om regenwater op te vangen. En het maakt voor mensen veel beeldender wat er met het water gebeurt en waar het water naartoe gaat.

Je haalt het boven de grond, in plaats van dat je het een beetje wegstopt onder de grond. Dat lijkt me echt heel leuk om in Delft nog ergens te hebben. Dat je al die functies kunt combineren, dat vind ik er gewoon heel leuk aan. Je maakt het groen, maar je vangt ook het water op en de plek wordt er mooier van.”

Wat zou je veranderen aan de openbare ruimte als je een toverstaf had?

“Ik zou de auto’s weghalen, maar dat kan niet. Dus dan zou ik ervoor zorgen dat elke straat mooie, volwassen bomen heeft, zodat de hittestress wordt opgelost. Ik plant nu de bomen waar, bij wijze van spreken, mijn kleinkinderen in de schaduw van kunnen zitten. En dan ben ik nog relatief jong. Ik plant ze niet letterlijk zelf, maar ik bedenk de plek waar ze komen.

Ook de generaties daarna profiteren daar hopelijk nog van. Het duurt alleen heel lang voordat zo’n boom daadwerkelijk schaduw geeft en kan bijdragen aan ecosysteemdiensten. Als je die tijd zou kunnen verkorten, zou dat fantastisch zijn. Daar frustreer ik me altijd over. Ik denk: ik wil hier een mooie boom, maar eer hij zover is, werk ik hier niet meer.”

Hoe zie je de toekomst in je functie, en in de openbare ruimte?

“Ik wil hier gewoon heel graag blijven werken en alles leren wat er te leren valt. Misschien vaker een iets groter project oppakken. Dat ben ik nu ook aan het doen, en dat is best wel leuk.

En in de openbare ruimte, dat valt een beetje samen met wat ik net al zei: de goede keuzes maken, zodat het over twintig, dertig jaar nog leefbaar is. Niet bang zijn om soms wat radicalere keuzes te maken, en niet altijd maar alles tot in detail passend proberen te krijgen terwijl het niet meer gaat.

We hebben gewoon te maken met beperkingen en dat moeten we accepteren. Tuurlijk kun je altijd creatieve oplossingen zoeken, en die zijn er ook heel veel, maar op een gegeven moment is ook het budget op om overal een technische oplossing toe te passen, dus dan moet je soms durven kiezen en zeggen: we kunnen niet meer, laten we voor minder gaan.”