Sociale veiligheid voor vrouwen vraagt meer dan straatverlichting

dinsdag 20 oktober 2026

Dagmar Hoogland  - Adviseur duurzame leefomgeving bij Bureau Schmidt

Vrouwen en meisjes voelen zich vaker onveilig op straat dan mannen en jongens. Ze delen hun locatie met vriendinnen of ouders, mijden bepaalde plekken en routes of blijven thuis als ze alleen moeten fietsen. Daardoor is hun bewegingsvrijheid nog altijd een stuk kleiner dan die van mannelijke leeftijdsgenoten. Toch bleef dit bij de inrichting van de openbare ruimte lang onderbelicht.

Negatieve ervaringen en berichten over seksueel geweld zorgen ervoor dat veel vrouwen en meisjes altijd op hun hoede zijn. Mede door inspanningen van organisaties als Dolle Mina’s is er nu meer aandacht voor hun sociale veiligheid. Logisch als je bedenkt dat de openbare ruimte vanaf WOII decennialang uitsluitend door mannen voor mannen is ontworpen.

Efficiënte wegen om met de auto snel naar het industrieterrein te kunnen, en weer terug. Woonwijken met scholen, winkels en andere voorzieningen op loopafstand. Het leven op straat paste zich daarop aan. Er was sociale cohesie en een groot gevoel van veiligheid. Nu in deze eeuw veel voorzieningen zijn verplaatst naar stadscentra, bedrijventerreinen en grote dorpskernen, is dat ten koste gegaan van de bedrijvigheid en informele sociale controle in buurten. Ook reisafstanden zijn groter, maar dat heeft niet geleid tot meer vervoersopties. Buslijnen en haltes in het buitengebied zijn verdwenen. Hoewel dit niet de enige oorzaken zijn, heeft het veel invloed gehad op het gevoel van onveiligheid van vrouwen en meisjes, zowel op locaties als de routes ernaartoe.

‘Waar we echt veel mee kunnen winnen is met bewustwording en gedragsverandering’
- Dagmar Hoogland 

Wetenschappers doen onderzoek naar deze vorm van genderongelijkheid. Gemeenten zijn begonnen met apps en vragenlijsten waarin inwoners de sociaal onveilige plekken kunnen aanwijzen. Ook vindt praktijkonderzoek plaats van routes en locaties, waarbij meisjes uit de buurt aangeven hoe zij deze beleven. Stedenbouwkundigen, mobiliteitsexperts en beleidsmakers nemen de inzichten mee bij de herinrichting van de openbare ruimte en bedenken creatieve oplossingen om de omgeving weer veilig te maken.

Straatverlichting en bewakingscamera’s liggen voor de hand, maar zijn maar een deel van de oplossing. Belangrijker is dat voorzieningen terugkeren naar woonwijken. Dat straten weer prettige verblijfsplekken worden met veel groen, speelplekken en ruimte voor fietsers en voetgangers met wie sociale interactie kan plaatsvinden. Dat buslijnen terugkeren met veilige OV-knooppunten, waar parkeervakken speciaal voor vrouwen en bushaltes pal naast de ingang van een kiosk liggen die 24/7 is bemand. Elke route en locatie vraagt om maatwerk voor een grotere sociale veiligheid. Maar waar we echt veel mee kunnen winnen is met bewustwording en gedragsverandering.