Straatvernieuwing is hét moment om te kiezen wie voorrang krijgt

dinsdag 17 november 2026

Een groot deel van de ruim 140.000 kilometer Nederlandse wegen is aan vernieuwing toe. Dat zijn niet alleen snelwegen, maar ook de straten waar mensen wonen. Dat biedt dé kans om opnieuw te kiezen: is de straat er vooral om je te verplaatsen, of ook om te spelen en te verblijven?

In heel Nederland moet bestaande infrastructuur worden gerenoveerd of vervangen, en die opgave wordt steeds zichtbaarder. Denk aan het gesloten snelwegviaduct bij Nijkerk, of de Merwedebrug waar geen vrachtverkeer meer overheen mag. Het zijn grote ingrepen die voor lange tijd vastleggen hoe onze infrastructuur eruitziet.

Niet alleen snelwegen

Toch speelt de vernieuwingsopgave niet alleen bij Rijkswaterstaat. Volgens TNO hadden rijk, provincies, gemeenten en waterschappen in 2023 samen meer dan 140.000 kilometer weg in beheer. Een flink deel daarvan is aan vernieuwing toe: snelwegen, maar ook de straten waar mensen wonen.

Juist daar ligt de uitdaging. Toekomstbestendig vernieuwen betekent natuurlijk duurzaam en circulair. Maar in woonwijken betekent het ook dat je opnieuw de vraag moet stellen: voor wie en waarvoor is de straat eigenlijk bedoeld?

Buitenspelen gebeurde overal

Als wij als Ruimtemakers gemeenteambtenaren vragen naar hun leukste herinnering aan buitenspelen, volgt het ene bijzondere verhaal na het andere. Spelen op bouwplaatsen. Achtervolgingen op kinderfietsen door nauwe steegjes. Voetballen op pleinen en straten, vuurtjes stoken in de berm. In de jeugd van de meeste ambtenaren gebeurde buitenspelen altijd en overal. Het begon zodra je de voordeur uitstapte, de straat op.

Van verblijven naar verplaatsen

Sindsdien hebben we de speelruimte teruggebracht tot zorgvuldig afgeschermde plekken. En dat geldt niet alleen voor de speelruimte. De hele buitenruimte is veranderd van een plek om te verblijven in een ruimte om je zo snel en efficiënt mogelijk te verplaatsen. De infrastructuur die nu vernieuwd moet worden, heeft daarin een grote rol gespeeld, omdat die was afgestemd op het groeiende autogebruik.

Het resultaat: kinderen mogen best buitenspelen, maar liefst op plekken die veilig zijn afgeschermd van de gevaarlijke straat. Dat is de omgekeerde wereld.

Wie en wat krijgt voorrang?

De vernieuwing van wegen is daarom bij uitstek het moment om het gesprek te voeren over wie en wat voorrang krijgt op straat. Richten we de straat vooral in voor mobiliteit, of om er prettig te verblijven? En wie heeft daarin de belangrijkste stem? De ‘professionals’ die zo snel mogelijk op hun werk willen zijn? Of hun kinderen, die zelf naar school willen fietsen zonder extra veiligheidsmaatregelen en overal buiten willen spelen, net als hun ouders vroeger?

Natuurlijk is de straat er ook om van A naar B te komen. Maar het een hoeft het ander niet uit te sluiten. De enorme vernieuwingsopgave vraagt om keuzes: voor een prettige, gezonde, duurzame en toekomstbestendige leefomgeving voor jong en oud. Ook in jouw gemeente mag straatvernieuwing niet automatisch het beeld van de afgelopen decennia doortrekken. De keuzes voor de toekomst worden nú gemaakt. Wie en wat krijgt voorrang in de straten van jouw gemeente?

Ruimtemakers 
Deventer
0570 616 005
ruimtemakers.org

Meer artikelen met dit thema

descriptionArtikel

Stijlvol pauzeren bij The Wall Utrecht: een buitenbank op maat

14 okt om 10:03 uur

Langs de A2 staat een gebouw dat zich niet laat negeren: The Wall Utrecht. Felrood, uitgesproken en…

Lees verder »
descriptionArtikel

Slimmer bestraten met mechanische verwerking van straatbakstenen

13 okt om 10:00 uur

Mechanisch bestraten wordt steeds vaker de standaard in de openbare ruimte. Deze verwerkingsmethode is…

Lees verder »
descriptionArtikel

BUCH Bewust maakt circulariteit concreet

13 okt om 09:00 uur

Circulaire economie is een vertrouwd begrip, maar de vertaling naar de praktijk blijft weerbarstig. De BUCH-…

Lees verder »
descriptionArtikel

Van ontwerp tot plaatsing: maatwerkpergola voor het Theo van Goghpark

12 okt om 08:55 uur

In het Theo van Goghpark op IJburg is een nieuwe inclusieve speelplaats gerealiseerd, waarin verschillende…

Lees verder »
descriptionArtikel

Als de stad niet breder kan, moet het groen de gevel op

9 okt om 08:06 uur

De stad wordt dichter, warmer en drukker, en de vraag naar groen groeit mee: voor verkoeling, biodiversiteit en…

Lees verder »
descriptionArtikel

Arendsplein in Oosterhout: gewaagde keuze levert plein op dat voelt als eigen tuin

8 okt om 10:00 uur

Miriam Kierkels-Stoop werkt al zeventien jaar bij de gemeente Oosterhout, waar ze al tijdens haar hbo-…

Lees verder »
descriptionArtikel

Uniforme uitstraling voor BRT-haltes in provincie Utrecht

7 okt om 10:00 uur

Met de start van de nieuwe OV-concessie in de regio Utrecht is het Bus Rapid Transit-netwerk (BRT) verder…

Lees verder »
descriptionArtikel

Hoe integreer je beweegvriendelijkheid in de herontwikkeling van naoorlogse wijken?

6 okt om 10:00 uur

Veel naoorlogse wijken staan de komende jaren voor een ingrijpende transformatie. Opgaven op het gebied van…

Lees verder »