Young professional in de openbare ruimte: Nina Zandbergen

Wat voor werk doe je in de openbare ruimte en wat houdt dat in de praktijk in?
“Ik werk als stedenbouwkundig ontwerper bij de gemeente Hoorn. Het werk is heel divers, omdat we een relatief klein team zijn en Hoorn een stad is die wil groeien. Dat betekent dat je je met veel verschillende onderwerpen mag bezig houdenen aan veel projecten meewerkt. Ik word betrokken bij straten en wijken die opengaan voor vervangingsopgaven, onderhoudsprojecten of herinrichtingen. Dan kijk ik naar het karakter van een wijk, de kansen die er liggen en hoe de openbare ruimte efficiënter en kwalitatief beter kan worden ingericht. Ik maak schetsontwerpen en principeprofielen, denk na over materiaalgebruik en stel kaders op die het uitgangspunt vormen voor de verdere uitwerking. We werken daarbij veel samen met andere disciplines, zoals groen, mobiliteit en collega’s van beheer. Veel projecten komen voort uit de beheerportefeuille, waardoor overleg en afstemming heel belangrijk zijn.

Daarnaast houd ik me bezig met ruimtevragers in de stad. Door de energietransitie, vergroening en bijvoorbeeld de plaatsing van ondergrondse containers wordt de ruimte steeds schaarser, zowel boven- als ondergronds. Er moeten in Hoorn bijvoorbeeld middenspanningsruimtes komen, die ergens ingepast moeten worden in bestaande woonwijken. Daar is vaak niet standaard ruimte voor gereserveerd. Ik denk mee over locaties, stel kwaliteitseisen op en kijk vooruit: elke beschikbare meter ruimte moet je eigenlijk al bedenken voor de toekomst, voordat die door een andere functie of een budgetclaim wordt ingenomen.”

Welke studie heb je gevolgd en hoe ben je in deze functie terechtgekomen?
“Ik heb Built Environment – Bouwkunde gestudeerd aan de Hogeschool van Amsterdam, met de afstudeerrichting stedenbouw. De opleiding is breed: je werkt aan onderzoeksopgaven, inrichtingsplannen, visies en verkavelingen op verschillende schaalniveaus. Tijdens mijn stage bij DELVA Landscape Architects & Urbanism in Amsterdam heb ik veel geleerd en kwam ik in aanraking met wat groen kan betekenen voor de openbare ruimte. Dat sprak mij erg aan. Vervolgens heb ik de minor Klimaatbestendige Stad gedaan aan de HvA, waarin je ontwerpt met de klimaatopgaven die er nu liggen. Voor die minor kreeg ik een casus bij de gemeente Hoorn. Ik woon zelf in Hoorn, dus dat maakte het extra interessant. Na mijn minor ben ik gaan afstuderen en kwam ik tijdens dat traject in contact met een recruiter. Er was een functie beschikbaar als stedenbouwkundig ontwerper bij de gemeente Hoorn. Omdat ik de stad al kende en al ervaring had opgedaan via de minor, kon ik daar aan de slag. Dat is inmiddels vijf jaar geleden.”

Wat is je drijfveer en passie?
“Ik haal veel energie uit het opstellen van ontwerpen, maar vooral uit het meenemen van anderen in een idee. Dat kunnen collega’s zijn, maar ook bewoners. Als ik ergens enthousiast over ben, hoop ik dat over te kunnen brengen. In de openbare ruimte komen veel facetten samen en dat is een uitdaging. Ik denk oplossingsgericht en neem graag enthousiasme mee, omdat de stad en de onderwerpen mij aanspreken. Samen bereik je meer dan alleen. Als je dat enthousiasme ook bij bewoners weet te laten landen, kun je een positieve impact maken op de leefomgeving. Het is heel leuk om te zien wat er gerealiseerd wordt en wat dat doet met de omgeving.”

Waarom zou een jongere moeten kiezen voor een baan in de openbare ruimte?
“Juist doordat je als jongere vaak nog weinig ervaring hebt, denk je minder in vaste hokjes, kaders, beleid en processen. Je bent nieuwsgierig en denkt ruimer. Daardoor ontdek je wat wel en niet mogelijk is, dat levert veel creativiteit en inbreng op in projecten. Er is veel beweging rondom thema’s als klimaatadaptatie, energietransitie en circulariteit. De kennis die je als jongere meebrengt en de kritische vragen die je stelt, voegen veel toe. Daarnaast ga je pas echt zien hoe bijzonder de openbare ruimte is als je erin werkt. Je kijkt er daarna heel anders naar en dat is ontzettend leuk.”

Wat bevalt je aan je werk?
“Mijn collega’s zijn eigenlijk al het halve werk. We hebben korte lijntjes en een open werksfeer, waarin iedereen bereid is om samen te kijken naar problemen en vraagstukken. Daarnaast vind ik het leuk dat het werk concreet is. In de opleiding werk je op verschillende schaalniveaus en dat blijf je in een gemeente ook doen. Je maakt visies, maar werkt ze ook uit en ziet het resultaat. Grote projecten duren soms lang, maar bij kleinere projecten zie je snel effect. Omdat ik hier woon, zie ik wat het doet met de stad. Ik kan met trots vertellen waar ik aan heb meegewerkt.”

Waar ben je trots op?
“Ik ben trots op herinrichtingen van de openbare ruimte waarbij versteende plekken veranderen in groenere, aantrekkelijke woon- en verblijfsomgeving omgeving waar mensen graag verblijven. [KT1.1]Daarnaast werk ik mee aan de advisering op bouwplannen in Hoorn, van vergunningsaanvragen tot nieuwbouwprojecten. De binnenstad van Hoorn is bijzonder, met een beschermd stadsgezicht, monumenten en veel cultuurhistorische waarden. Bouwplannen hebben daar veel invloed op de beleving van de stad en vormen ook het visitekaartje voor bezoekers. Samen met team Erfgoed en de Ruimtelijke Adviescommissie werk ik aan vergunde ontwikkelingen die bijdragen aan de kwaliteit van de stad. Het is mooi om te zien dat die ontwikkelingen de stad daadwerkelijk mooier maken en dat mensen er iets aan hebben.”

Wat zie je als de grootste uitdaging in je werk? En in de openbare ruimte?
“De grootste uitdaging zit in de beperkte ruimte. Er liggen veel ambities en vastgestelde beleidskaders, maar je moet ook rekening houden met technische eisen. Zoals afstanden tussen lichtmasten en bomen, kabels en leidingen in de ondergrond en een vaak beperkt budget. Daardoor kun je niet alles perfect oplossen.
Thema’s als klimaatadaptatie, vergroening, circulariteit en cultuurhistorische structuren komen daardoor onder druk te staan, zeker als stedenbouw pas laat in het proces wordt betrokken. Dan is het lastig om kwaliteit goed te borgen. We worden nu vaker vroeg betrokken, waardoor knelpunten sneller inzichtelijk worden en je eerder zicht hebt op ruimtelijke en financiële haalbaarheid. Daarin zijn we op de goede weg, maar het blijft een aandachtspunt.”

Waar ligt volgens jou de sleutel voor een toekomstbestendige leefomgeving?
“Een plek moet prettig, gezond en duurzaam zijn om te wonen, werken en verblijven. De openbare ruimte moet zich kunnen aanpassen aan toekomstige veranderingen, zoals klimaatverandering, hittestress, mobiliteit en veranderende woonbehoeften. De sleutel ligt in het flexibel inrichten van de openbare ruimte. Een plek hoeft niet altijd maar één functie te hebben. Een plein kan bijvoorbeeld ook water bergen bij een piekbui. Dat vraagt bewustwording, zowel binnen de organisatie als bij bewoners.” 

Wat is of kan jouw bijdrage hierin zijn?
“Ik kan bijdragen door een onderzoekende en oplossingsgerichte houding aan te nemen in ontwerpen. Als ontwerper fungeer ik als verbindende factor  die de kwaliteit borgt van het ontwerp. Hierbij werk ik nauw samen met verschillende disciplines. Het ontwerp wordt daarmee een gezamenlijk product. Die open houding, toegankelijkheid en gedeelde verantwoordelijkheid zorgen ervoor dat je samen kunt optrekken en tot iets moois kunt komen.”

Wat is jouw favoriete plek in de openbare ruimte en waarom?
“Het is lastig om één plek te noemen. Ik ben geboren en getogen in Hoorn en ken de stad goed. Als ik naar mijn werk fiets, rijd ik over de dorpslinten. Die kenmerken zich door verschillende woningen met grote voortuinen en beeldbepalende bomen. Ondanks de woonwijken achter de dorpslinten, heeft het zijn dorpse en landelijke uitstraling weten te behouden,  Ook de binnenstad is een favoriete plek. Hoorn is een oude havenstad met monumenten en een organisch gegroeide structuur. Dat zie je terug in de gebouwen en de openbare ruimte. Er is veel te zien en te doen en de sfeer is heel eigen.”

Wie of wat is een grote inspiratie voor je?
“Ik heb niet zo zeer een persoon of ding als inspiratie. Ik haal inspiratie booral uit het bezoeken van andere steden, in Nederland en in het buitenland. Je ziet hoe steden omgaan met thema’s als klimaatadaptatie of autoluwe centra. Het is ook leerzaam om te zien waar andere steden nog uitdagingen hebben. Dat geeft inzicht in wat werkt en wat niet, het helpt om te bepalen waar je zelf staat als gemeente.”

Wat is een aansprekende innovatie in de openbare ruimte?
“Voor mij zit innovatie minder in techniek en meer in de manier waarop we ontwerpen en nadenken over de openbare ruimte. Door het veranderende klimaat moeten we anders en multifunctioneler ontwerpen, bijvoorbeeld in hoe we omgaan met water en extreme weersomstandigheden. Als je dat integraal benadert en goed in processen regelt, wordt het draagvlak voor maatregelen groter.”

Wat zou je veranderen aan de openbare ruimte als je een toverstaf had?
“Dan zou ik af en toe de auto’s uit de stad, en vooral uit de binnenstad, willen wegdenken. Er is weinig vrije ruimte en die wordt vaak gebruikt voor parkeren. Dat komt de levendigheid niet altijd ten goede. Die ruimte zou je kunnen omvormen tot groene plekken of plekken om te ontmoeten en te verblijven.”

Hoe zie je de toekomst in je functie en in de openbare ruimte?
“In mijn functie hoop ik nog lang bij te dragen aan de gemeente Hoorn en een verbindende rol te blijven spelen tussen teams. Ik draag graag bij om een integrale samenwerking verder te verankeren in processen, zodat de ruimtelijke kwaliteit beter geborgd kan worden. Voor de openbare ruimte hoop ik dat klimaat, circulariteit en duurzaamheid hoger en concreter in beleid worden vastgelegd. Nu zijn het vaak nog ambities. Als ze concreter worden, geeft dat houvast en maakt het makkelijker om er in de praktijk mee aan de slag te gaan.”