Methode brengt klimaatadaptief vermogen van een ontwerp in kaart

Tekst: Marco Aarsen

De gezondheidsschade wordt veroorzaakt door slechte stedelijke luchtkwaliteit en hittestress. We zien dat dit steeds meer effect heeft op de levensverwachting van inwoners van de stad. De economische schade ontstaat door bijvoorbeeld wateroverlast in steden bij hevige buien en bij het overstromen van rioleringen. Langdurige droogte zorgt weer voor verzakking van de bodem en brengt schade aan bij funderingen van gebouwen. De ecologische schade zorgt voor een enorme afname van de biodiversiteit. Ongeveer 75 procent van de insecten in Nederland is de afgelopen 25 jaar al verdwenen. Tot zover niets nieuws. 

Maar wat kunnen we hier nu eigenlijk concreet aan doen? We moeten onze steden meer klimaat adaptief maken. Maar wat houdt dat nu eigenlijk in? Een gebied is voldoende klimaatadaptief wanneer het goed kan omgaan met hitte, wateroverlast door neerslag en droogte; dit noemen we hittestress, waterstress en droogtestress. Maar hoe weet je nu wanneer dit voldoende is?

Om hier inzicht in te krijgen heeft Goudappel het klimaatadaptatie-label ontwikkeld. Deze methode maakt het mogelijk om het klimaatadaptieve vermogen van de huidige situatie en die van het nieuwe ontwerp in beeld te brengen. Dit doen we aan de hand van een A-label voor een hoog klimaatadaptief vermogen tot en met een E-label bij een laag klimaatadaptief vermogen. Zo wordt het in één oogopslag mogelijk om de bestaande situatie te vergelijken met een nieuw ontwerp of met mogelijke ontwerpvarianten. 

Hoe werkt deze methodiek? We maken in ons ontwerp een berekening van de oppervlaktes groen, boomkronen, waterberging en waterinfiltratie. We kijken hier bewust naar het oppervlak aan boomkronen in plaats van bijvoorbeeld alleen naar het aantal bomen. Een grote boom van 150 jaar oud zet namelijk evenveel CO2 om als 500 bomen van 10 jaar oud. Ook kijken we naar de locatie in Nederland. Een stedelijke omgeving in een lager gebied in de randstad heeft bijvoorbeeld andere aandachtspunten dan een dorpsgebied op zandgrond in de achterhoek. Het maken van een klimaatadaptief ontwerp is dus altijd maatwerk.

De drie omgevingsfactoren, groen, boomkronen en water, hebben een positief effect op de klimaatopgaven in steden en dorpen. De drie klimaatopgaven droogtestress, waterstress en hittestress  hebben op hun beurt weer invloed op de indirecte effecten: namelijk de afname van biodiversiteit, luchtvervuiling, grondwaterstand en bodemdaling. Wij maken klimaatadaptie zo een integraal onderdeel van ons ontwerpproces. Het label is visueel toegankelijk en voor iedereen te begrijpen: voor bewoners, ondernemers en voor politiek. Zo maken we gemeentelijk klimaatbeleid zichtbaar op straat en maken we onze steden samen groener, gezonder en leefbaarder.